yeraltı memarlığı./LEİLA NOVRUZİ

Yeraltı memarlığı" ya "əllə qazılan" binalar insanın lap ilk yaşayış yerlərindən sayılır ki, özünü və ailəsini qorumaq üçün ondan istifadə eləyirmiş. Təbii ki, bu binaları yaratmaq çətin imiş və çox vaxt alırmış. Çünki daşı qazıb və orda otaqlar düzəldirmişlər. Həm öz yaşamlar, həm də saxladıqları heyvanlar üçün.

Bu iqamətgahların bəzisində hətta son illərdə də yaşamın davamı var. Bu məsələni lap aydın şəkildə Kənduvanda görmək olar. Bura son 10 ildə turistik məkan olub və iqtisadi baxımdan xalqı köçməkdən qoruyub. 

Yeraltı memarlığı memarlıq sahəsinin önəmli hissələrindən biridir və onunla bağlı çoxlu araşdırmalar aparılıb. Ancaq indi binaların hamısı yerin üstündə tikildiyindən yerin altında qalmaq insanın marağını qazanmır, heç kimin bu tərz yaşamaqdan xəbəri yoxdu. Lakin 21-ci əsr yaşayışının bu tərzə çox ehtiyacı var. Çünki enerjini saxlayır və onun tələf olamağının qabağın alır. İkincisi, yerin altında nə boyda istəsən, ev tikə bilərsən. Ən önəmlisi də budur ki,  əgər evlər yerin üzündən altına köçürülsələr, yəni yerin üzündə təkcə xiyabanlar, idarələr, parklar və memarlıq abidələri qalsa, dünyanın görüntüsü daha gözəl ola bilər. 21-ci əsrin şahid olduğu bu səliqəsizlik də aradan qalxar. Habelə səs-küy də azalar. Həmçinin bilməliyik ki, yerin altındakı binalar səsi içəriyə buraxmırlar. Bundan əlavə, bu binalar insanı yel və fırtına xətərindən qoruyur və insanı ətraf mühitlə bir səmimi yaşama yaxınlaşdırır.

 

Bütün bunları biləndən sonra cəmiyyətdəki sıxlığın qarşısını almaq üçün bu kimi binaları yaratmaq ehtiyacı daha çox hiss edilir. Necə ki inkişaf etmiş ölkələrdə bu məsələ qabardılır.

 Yeraltı memarlığında qapı, pəncərə, taxça, anbar, məşəl yerləri və sairə binalara uyğun yaradılırır. Məsələn, pəncərənin harda yerləşməsi və nə boyda olmağı o binanın gün almağına bağlıdır. 

 Yeraltı memarlığa dağlıq yerlərdə çox maraq göstərilib. Bəlkə də, buna səbəb yuxarıda dediyim kimi enerjinin saxlanmasıdır. Ya da dağ və daşın binanı xətərlərdən qorumasıdır.

 

Azərbaycanın da yeraltı memarlığında böyük səhmi var. Ancaq təəsüf ki,  indiyə qədər ona çox dəyər verilməyib və tanıdılmayıb. Məsələn, bir araşdırmada şahid oldum, Ərdəbilin Kənzə, Gülistan, Kəndə, Ərcə, Ları, Unar, Viənd və digər kəndlərində yeraltı memarlığı var ki, 100 il əvvələ qədər onlarda yaşayış var imış. Bu binalar daşdan olduqları için indi də yaşamaq olar. Ancaq modern həyatla sakitlik bir-birlərinə uyğunlaşdırılmalıdır. Bunun üçün də əvvəlcə gərək bu binalar tanıdılsın. Hətta onlar yaşayış binası kimi istifadə olunmasa belə, hotel, restoran, muzey, mədəniyyət mərkəzi kimi istifadəyə verilə bilər. Yaxşı reklam olunsa, bu kimi məkanlar çoxlu turist də cəlb edə bilər. 

http://xeber365.com/yazar-yeraltinda-yasayanlar-124.html

   + لیلا نوروزی - ۱٢:۳٠ ‎ب.ظ ; دوشنبه ٢۸ فروردین ۱۳٩٦

خبر

فیلم من عصمت ام ساخته لیلا نوروزی به جشنواره پروین اعتصامی تهران راه یافت

 

 

لینک خبر

 http://www.mehrnews.com/news/3904783/%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D9%86%D8%AA%D8%AE%D8%A8-%DB%8C%DA%A9-%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%A7%D8%B2-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D9%BE%D8%B1%D9%88%DB%8C%D9%86-%D8%A7%D8%B9%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D8%A7%D8%B9%D9%84%D8%A7%D9%85-%D8%B4%D8%AF

 

   + لیلا نوروزی - ۱٢:٤٧ ‎ب.ظ ; شنبه ۱٤ اسفند ۱۳٩٥

خبر

فیلم مستند من عصمت ام ساخته لیلا نوروزی به جشنواره حسنات اصفهان راه یافت.

 

لینک خبر

https://www3.irna.ir/fa/News/82395972/

   + لیلا نوروزی - ۱٢:٤٤ ‎ب.ظ ; شنبه ۱٤ اسفند ۱۳٩٥

خبر

مستند من عصمت ام ساخته لیلا نوروزی برنده جایزه ویژه هیات داوران جشنواره راه ابریشم استانبول شد.

 

 

لینک خبر

http://www.setemakademi.com/2016/12/

   + لیلا نوروزی - ۱٢:۳۳ ‎ب.ظ ; شنبه ۱٤ اسفند ۱۳٩٥

مقاله ای در رابطه با عشایر شاهسون از لیلا نوروزی/به دو زبان انگلیسی و روسی

Nomadic Life Under Threat In Iran
 

At the wake of the hot and cold seasons, they travel for miles, their whole life packed on their backs, with their animals. Moving from pastures to their winter camps, and back, the Shahsavan ,  Azeri-Turkish speaking nomads, wander across mountains and plains around Ardebil, in northern Iran, on the move seven months of the year.

Their houses are tents, each tent has a story. Memories of the alachigh, every Shahsavan who was born remains with them, they can have nicknames after historical events or the tribe’s milestone moments. The dome-shaped alachigh feature a hard flooring where stones are posed in a sigmoid-modeled design, thus to avoid the wool belongings to touch the ground and absorb its humidity.

Manning cattle and flock is no work for the faint of heart and the Shahsavan are tough people, enduring long journeys and extreme changes in temperature and latitude - the tribes travel from the 40 metres above sea of the Aras River in the Moghan steppe to the green pastures of the inactive stratovulcano, Sabalan, whose permanent crater lake sits at over 4,800 metres high in the mountains. In Ardebil they share this way of life with the Qara Daglilar, or the black mountain nomads. No exact data exists about how many nomadic tribes are still alive in Iran; experts settle at an estimate of 1,5 million in 2015. Certainly the population has been shrinking dramatically - in 1986 the Socio Economic Census of Nomads recorded around 6,000 Shahsavan families, and in 2006 it was down to 63 for a total of 252 individuals.

Lines of camels used to define the caravan flow. Today horses outnumber the camels - regarded more as noble animals, horses are a dream for the children who long to become expert riders.  

Animals mark the nomads’ prosperity - the larger the flock, the wealthier the family. Once a year they pay a lump sum to the revenue office in lieu of taxes. When on the move, one shepherd focuses on the flock, leading up to 1,000 sheep, while the others take care of the few cows and camels. In the XXI century though, offers of some additional amenities and today’s family transfers happen by car.

The origins of the Shahsavan are shrouded in the fog of history, lost on the track of their journeys, sometime between the XVI and the XVIII centuries. The term Shahsavan literally means ‘protectors of the king [shah]” and it is believed to refer to the tribe’s loyalty and religious devotion to the Safavid kings. According to other sources though, the name indicates that they have been guarding one of Iran’s remote frontiers in the north. They reject any labels, claiming that they moved to these lands from Anadolu, the Turkish name of Anatolia, in western Turkey.

Shahsavan women break the stereotypes surrounding traditional groups - beautiful, strong, and brave - they have been fighters throughout the nomads’ history, gaining honor and respect. So much so that they participate in the tribe’s festivals featuring demonstrations and competitions on horses.

 

Legend has it that one day a Shah called Shahsevan’s Nurullah-bey (a Turkish title used for small tribes’ leaders) to Tehran.

"Where is the force?” the Shah asked.

"In gunpowder," Nurullah answered.

“What is pleasure?” the Shah then enquired.

“The meat” Nurullah replied.

“Whose women are the most beautiful, yours or mine?”

“Mine,” Nurullah responded.

The Shah got angry and challenged him. “Why did you say that”?

Nurullah replied. “If it rains for 24 hours, and both our women will stand under this rain, the drops will clean the make-up from the face of your women, but the dust from mine. Then we will see whose women are more beautiful.”

Covered with silk kalagayi, the headscarf sometimes is used to cover a child, Shahsavan women are involved in handmade items creating things from wool like kilims, , gloves, carpets, and etc.

In 1926 nomadic groups rebelled to Reza Shah Pahlavi, father of Iran's most recent shah, dethroned in 1979 by the revolution that was led by Ayatollah Khomeini. The shah considered the way of living of non-persian nomads as a political threat and the tribes were discriminated.

Richard Tapper, emeritus professor of Anthropology at the School of Oriental and African Studies (SOAS) at the University of London and a leading expert on the Shahsavan nomads, wrote in his “The Nomadic Peoples of Iran”:

"We used to move together with the Mughanlis [another nomadic tribe], and when the government took the weapons from our hands we decided to separate. Also we could not pay taxes for two years. The Mughanlis proposed to sell the pastures, but we said we will sell our women's and children's clothes but not our lands.”

By the the mid-1930s, the shah enacted harsh policies against the nomadic communities in a move to centralize and modernize the newly-established state. Leaders were imprisoned and executed, or exiled and people were forced to settle in villages. Their precious tents were burnt to ashes. The areas assigned by the authorities were inadequate to nomadic pastoralism and agriculture and the resulting economic constraints led the Shahsavan and other groups to resume their migrations and revive a loose tribal confederacy, causing problems to the Anglo-Soviet occupation forces during the Second World War and the subsequent Democratic regime established in 1946.

After decades of relative peace under the Pahlavi dynasty, the Shahsavan were among those who participated in the Khomeini-inspired revolution of 1979, but they did not play a relevant role. Yet, a few community leaders were killed. The new regime renamed them - from Shahsavan they became the Elsevan, those who love the people.

Since then, the long journeys have shrinked and permanent settlement has slowly creeped in, also aided by the government’s policy to settle the nomads. The Shahsavan-now-Elsevan’s centuries-old pastoral nomadism seems to be have its hours counted.

   + لیلا نوروزی - ۱٢:٢۱ ‎ب.ظ ; شنبه ۱٤ اسفند ۱۳٩٥

مصاحبه صدای ترکیه با لیلا نوروزی

Leyla Novruzi:“Mən 1989-cu ildə İranın Ərdəbil əyalətinin eyniadlışəhərindədünyaya gəlmişəm. 15 yaşımdan incəsənət sahəsi məni özünə çəkib. Hekayələr yazırdım. Artıq üç kitabım çap olunub bu günə qədər: ikisi şeir, biri hekayələrimdən ibarətdir.

 

 

  Mən insanlara danışmaq və insanlarla danışmaq üçün kinonu seçdim. Bura qədər çox qısametrajlı filmdə rol da aldım, amma ikisini özüm çəkmişəm və bir neçə mukafata layiq görülmüşəm.

  Hər sənətin öz qücü var ki, insan onunla dünyaya mesaj vermək istəyir. İncəsənətin kino dili də insanların ürəyinə yatır. Bir də, kino bizim üçün incəsənətdən başqa ehtiyacımızı da təmin edir: həm röyalarımızı, həm də real cəmiyətimizi, tariximizi, mədəniyyətimizi, problemlərimizi onunla dünyaya göstərə bilirik.  

  Mən bir qadın olaraq və bu cinsi yaxşı tanıdığım üçün qəhrəmanlarımı qadın seçirəm. Mövzülar öz ətrafımda olan hadisələrdən ibarətdir. Çalışıram  sosial sujetlərə qlobal baxışla baxam. İstəyim budur ki, tamaşaçı filmimə baxaraq təkcə qadın cinsi və ya bir ölkə, bir vilayəti deyil, öz yerlərində olan bənzər ağrıları görsün, sözləri eşitsin, onda həm özünu, həm də diğər xalqları görə bilsin. Buna görə sosial mövzuları sevirəm. Məsələn, “Mən İsmətəm” filmi. Onun çox önəmli cəhətləri var: həm Azərbaycan dilində çəkilib, həm də əsas qəhrəmanı qadındır və üstəlik o, küçə heyvanlarının qayğısına qalır. Film tamaşaçılara da təsir etdi. Belə qadınlara xalqın fikri dəyişməli və onlara qarşı şiddətlər azalmalıdır.

  Mən İrandan başqa Türkiyədə də film festivallarında iştirak etmişəm. İstanbul İpək Yolu Festivalında Münsiflər Heyətinin Xüsusi Mükafatına layiq görülmüşəm. Amma mənimçün ən əsas olan xalqımın məni və filmlərimi necə qarşılamasıdır. Çünki mən filmlərimi xalqımın sosial problemlərini işıqlandırmaq üçün çəkirəm.”

  Mart ayının 10-unda İranın paytaxtı Tehranda Parvine Etisami Qadın Filmləri Festivalı olacaq. 12 ildir təşkil edilən festivalda İran qadın kino rejissorlarının qadın movzusunda çəkdiyi filmlər göstəriləcək.  

  Qeyd edək ki, festival Azərbaycanlı şairə Pərvin Etisaminin (16.03.1907, Təbriz – 06.04.1941, Tehran) adını daşıyır. Onun yazdığı bütün şeirlər o zamankı İranın gündəlik problemləri, onların həlli yolları, qadınların acınacaqlı taleyinə həsr olunub.  

  Parvine Etisami Qadın Filmləri Festivalında əsli Ərdəbildən 3 Azərbaycanlı qadın rejissor iştirak edəcək, Haydə Muradi “Qarlı damlar”, Leyla Əhədi “Ətirşahın qışı” və Leyla Novruzi “Mən İsmətəm” filmlərilə.

   + لیلا نوروزی - ۱٢:٠٥ ‎ب.ظ ; شنبه ۱٤ اسفند ۱۳٩٥

گفتگوی «بهار» با لیلا نوروزی کارگردان سینما

کد خبر: ۶۵۵٣

هدف سینما تلطیف است نه جنگ و نه صلح

گروه فرهنگ و هنر

می‌توان هزار رویداد متفاوت و انسان دیگرگون را دید و به‌سادگی از کنارشان رد شد، اما چشم‌هایی هستند که رخدادها را طوری خاص می‌بینند که ارزش دیده‌شدن و روایت‌شدن داشته باشند. آدم‌ها باید روایت شوند تا «تاریخ» ساخته شود. «روایت» کارویژه قبیله مورخان، قصه‌گویان و شاعران مسئول بوده است. اکنون سال‌ها است گروه‌های جدیدی، به حلقه راویان پیوسته‌اند. فیلمسازان در صدر جدیدالورودها هستند. سینما، جهان را روی پرده برده و ساحت جدیدی از محیط انسان ارائه کرده است. سینما در کشور ما نیز، کم‌فروغ نبوده است. از «خانه سیاه است» فروغ تا «روایت فتح» آوینی، تجربه زیسته انسان ایرانی را روایت کرده‌اند. زنجیره این راویان جدید تمامی ندارد. آنان که اینک بیشتر هم شده‌اند، به دنبال ثبت صحنه‌های بی‌بدیل حیات انسانی در چهارگوشه ایران هستند. لیلا نوروزی یکی از میان ده‌ها فیلمساز مسئول است که تلاش دارد، دوربین خود را جایی بکارد که از از چشم عرصه عمومی غایب است. او زندگی کسانی را به تصویر می‌کشد که گویی ناخواسته سهمی در این شهرآشوب شهرت ندارند. «عصمت» زنی از آن میان است، زنی که نفس‌هایش را به دم‌وبازدم حیوانات بسته و زندگی‌اش را وقف «زبان‌بسته‌» ها کرده است. نوروزی، کارگردان جوانی است که مستند «من عصمتم» را برای روایت زنی ساخته که جامعه مصرفی، مدرن و مدنی ما، چشم دیدنش را نداشت. «من عصمتم» مستندی دیدنی است و در آستانه دروی جایزه‌های جهانی قرار دارد که تقدیر در جشنواره استانبول، مرحله آغازین آن بود. با لیلا نوروزی درباره زنی به‌نام «عصمت» ، فیلمی به‌نام «من عصمتم» و زنی به‌نام «لیلا» گفتگو یی کرده‌ایم.

***

در ایران، سوژه‌های زیادی برای پرداختن وجود دارد. چه چیزی باعث شده که لیلا نوروزی به‌جای پرداختن به آن‌همه سوژه، «عصمت» را به تصویر بکشد؟

من قبل از اینکه خودم را فیلمساز بدانم، خود را یک نویسنده می‌دانم. برای همین نوشته‌های ایرانی را زیاد مطالعه می‌کنم. تقریبا اکثر نوشته‌های وطنی فضای شسته‌رفته‌ای را‌ترسیم می‌کنند که در آن خبری از طبقات پایین جامعه یا طبقات خاص نیست. چون خودم تقریبا در بین تمامی طبقات پایین، متوسط و بالای جامعه زندگی کرده‌ام، درک نسبی  از زندگی آن‌ها دارم. با وجود اینکه افراد دیگری در تبریز هستند که کار مشابه کار «عصمت‌خانم» را انجام می‌دهند، اما انگیزه و روش عصمت یک انگیزه داستانی و سینمایی است. ویژگی‌های شخصیتی خاصی در ایشان هست که کمتر در نوشته‌ها و فیلم‌های ما به آن پرداخته شده است. این‌‌ها باعث شد که من به این سوژه بپردازم. عصمت‌خانم کسی نیست که برای خودنمایی بخواهد، این کار را انجام دهد. او همیشه سیاه می‌پوشد که مبادا شناخته شود.

از دید شما آن چیزی که در فیلم شما، از زندگی عصمت‌خانم نمایش داده می‌شود، مربوط به طبقه پایین جامعه است یا نه ایشان فقط انسان خاصی هستند که در گوشه‌ای از تبریز کار خودشان را انجام می‌دهند و این ممکن است در هر طبقه‌ای از جامعه رخ دهد؟

منظور من این است که عصمت‌خانم ویژگی‌هایی داشت که باید نشان داده می‌شد و اگر این شخص از لحاظ وضعیت مالی در شرایط کنونی‌اش نبود، شاید خیلی از این ویژگی‌ها را هم نداشت و دیگر نیازی به نمایش دادن آن احساس نمی‌شد.

زن بودن شخصی که این کارها را می‌کند، چه تاثیری در تصمیم شما برای ساخت این فیلم داشت؟

بی‌تاثیر نبود. من به عنوان یک زن شاید نتوانم احساسات درونی یک مرد را درک کنم اما به‌خوبی می‌توانستم احساسات عصمت را درک کنم. البته داخل پرانتز باید بگویم عصمت برای من نه به عنوان یک زن بلکه به‌عنوان انسان، شگفت‌انگیز است و در این باره، اصلا نگاه فمینیستی به مساله ندارم. عصمت کسی است که به حیوانات پناه آورده است و در عین حال، به آن‌ها پناه می‌دهد و این حس دوستی و کمک کردن به دیگران که در او هست، او را شایسته قهرمانی می‌کند.

زندگی عصمت‌خانم دقیقا همان‌طوری که هست،  در فیلم نمایش داده شده است؟

زندگی عصمت را می‌شود در سه قسمت خلاصه کرد: رابطه‌اش با مردم، رابطه‌اش با دخترانش و رابطه‌اش با حیوانات. ما سعی کردیم قسمت آخر را در فیلم به نمایش بگذاریم و حس می‌کنم، این قسمت را دقیقا همان‌طوری که هست، نشان دادیم. این شخص وقتی در کنار حیوانات است، می‌تواند راحت با آن‌ها حرف بزند و لالایی بخواند. خیلی وقت‌ها سر صحنه فیلمبرداری یادش می‌رفت که جلوی دوربین است، یا فکرش می‌رفت سراغ اینکه نکند گربه اش گرسنه باشد و یک‌دفعه می‌دیدیم عصمت نیست!

بگذارید راحت‌تر با شما حرف بزنم. به‌نظر شما عصمت، فردی روانی است؟

خیلی وقت‌ها که کتاب‌های روانشناسی را می‌خوانم، حس می‌کنم که خودم هم به نوعی روانی هستم و این را به خیلی از اطرافیانم هم می‌توانم نسبت بدهم. اگر عصمت را که این‌قدر وابسته به حیوانات است، روانی بخوانیم، آن وقت همه ماها که به‌نوعی وابسته به یکسری چیزهای دیگر مثل بازیگری، کارگردانی و. . . هستیم، نیز روانی هستیم. آنچه که من در عصمت می‌بینم نوعی وابستگی روحی شدید است.

به نظر شما عصمت‌خانم مثل تمام زن‌های دیگر رفتار می‌کند و زن بودن خود را از یاد نبرده است؟

در طی زمان، این شخص کاملا خود را محو حیوانات کرده است و دیگر برایش مسائل زنانگی و مردانگی مطرح نیست. هرچند در نوع پوشش و رفتارش، بنا بر عرف جامعه مجبور است مثل زن‌ها رفتار کند اما این مسائل کاملا برایش حل شده هستند.

چرا رابطه عصمت را با فرزندانش در فیلم نمایش ندادید؟

تقریبا کل زندگی عصمت در رابطه‌اش با حیوانات محو شده است و رابطه آن‌چنانی بین آن‌ها وجود ندارد که ما بتوانیم آن را به تصویر بکشیم. تمام زندگی عصمت از صبح تا شب با حیوانات می‌گذرد و شب هم که به خانه برمی‌گردد، شام می‌خورد و کمی به تلویزیون نگاه می‌کند و بعد می‌خوابد. دیالوگ‌های کوتاهی که بین مادر و فرزند رد و بدل می‌شود چنان نبود که بشود در فیلم آورد. اما در طرف دیگر دختر بزرگش را می‌بینیم که بار سنگینی بر دوشش هست.

شما به‌نوعی بازگوکننده نظر  میشل فوکو هستید  که می‌گوید آن‌هایی که ما دیوانه می‌پنداریم در حقیقت در دنیای خودشان آدم‌های دیوانه‌ای نیستند. این به نوعی شورش علیه هنجارهای موجود در جامعه نیست؟

زمانی می‌توانید بگویید من چنین نظری دارم که من خودم و یک عده دیگر را به‌عنوان عقلا در نظر بگیرم و سپس همچنین نظری نسبت به اشخاصی چون عصمت خانم داشته باشم. من چنین نظری ندارم. هر انسانی دارای بعدی روانی است که شرایط مختلف می‌تواند این بعد از شخص را تحریک کرده و تبدیل به امثال عصمت کند. البته همان‌طور که گفتم هرکسی از یک بعد و در درجات مختلفی این اتفاق برایش می‌افتد.

چرا شما وارد فضای داستانی نشدید و تصمیم گرفتید این فیلم به‌صورت مستند به تصویر کشیده شود؟

اتفاقا در این مورد بسیار بحث کردیم. من خودم هم فکر نمی‌کردم زمانی وارد فضای مستند شوم. اول می‌خواستم این فیلم به‌صورت داستانی به تصویر کشیده شود. اما وقتی از نزدیک با زندگی عصمت‌خانم آشنا شدم دیدم، زندگی او یک داستان کامل است. حضور او جلوی دوربین نیز خیلی خوب بود. خیلی طبیعی. گویی چندین سال است که جلوی دوربین است و خیلی وقت‌ها صحنه را خودش مدیریت می‌کرد. همه اینها باعث شد که وارد فضای مستند شویم.

شما در این فیلم حیوانات را به تصویر نکشیده‌اید. مساله شما حیوانات نبوده است؟

برای من حیوانات، در درجه اول مساله نبودند، شخص عصمت بود که مساله من برای ساختن فیلم حساب می‌شد.

با اتمام فیلمبرداری کار شما نیز تمام می‌شود؟

متاسفانه در فیلم‌های کوتاه اینگونه نیست که وقتی فیلم تمام شد، آن را به توزیع کنندگان بدهند و بعد هم کار را تمام‌شده تلقی کنند. ما دنبال جشنواره‌هایی برای ارائه فیلم هستیم تا فیلم نشان داده شود و ما هم بتوانیم برای کارهای بعدی انرژی بگیریم.

فیلم‌های دیگری در دست تولید دارید؟

طرح‌های زیادی در دست داریم که اگر حمایت شود آن‌ها را عملی خواهیم کرد. چه داستانی و چه مستند. منطقه آذربایجان پتانسیل خوبی برای به تصویر کشیده شدن دارد. تاریخ این منطقه شفاهی است، از این رو لازم است سوژه‌ها را ثبت کنیم.

جشنواره‌هایی برای ارائه مستند عصمت در نظر گرفته شده است؟

خوشبختانه فیلم تا به‌ حال در جشنواره‌ها خوب ظاهر کرده است. عصمت، در جشنواره استانبول جایزه ویژه هیات داوران را دریافت کرد. در قم نامزد بهترین مستند بود. به جشنواره حسنات اصفهان هم راه یافته است. جز اینها فعلا جشنواره دیگری نفرستاده‌ایم.

فکر کنید، این فیلم در جشنواره‌های مختلف به نمایش درآمد و نظر بینندگان را جذب کرد و مردم تبریز تازه متوجه شدند که خانم نوروزی، تبریز را این‌طوری و با این سگ‌ها و با این عصمت، به مردم دیگر شهرها و کشورها نشان داده است. ممکن است ناراحت شوند، دفاعیه شما چه خواهد بود؟

اگر به این مساله پرداخته‌ام دلیلش آن بوده که حس کردم واقعیتی در جامعه است و باید به تصویر کشیده شود. فکر نمی‌کنم کسی هم پیدا شود که از ساخته‌شدن این مستند ناراضی باشد. مردم تبریز باید به داشتن عصمت‌ها افتخار کنند که با دست خالی دارند به کمک حیوانات و دیگر انسان‌ها می‌روند و من هم در فیلم این را نشان داده‌ام نه چیز دیگری را.

خانم لیلا نوروزی به جای اینکه از اردبیل به تبریز بیاید، می‌توانست از اردبیل به تهران برود و با توجه به قابلیت‌ها و توانایی‌هایی که داشت به قطار سوپراستارها بپیوندد. چه چیزی باعث شده که این اتفاق نیفتد؟

من در تهران نیز ارتباطاتی داشته‌ام اما جدای از اینکه حس خاصی نسبت به آذربایجان دارم، سوژه‌هایی در این منطقه وجود دارد که برای من بسیار جذاب است. سوژه‌های این اطراف را لمس کرده‌ام. از کودکی با این‌ها بزرگ شده‌ام. اگر چند سال در جنوب زندگی کنم شاید با قصه مردم آنجا نیز احساس نزدیکی داشته باشم و راحتتر بتوانم به تصویر بکشم. وقتی از تهران حرف می‌زنیم، در حالی که هیچ تجربه سکونتی در این شهر نداشته ام، سوژه هایش برایم غریبه هستند. به‌نظرم یک هنرمند باید موضوعی را انتخاب کند که در وجودش ریشه دارد. آن‌وقت می‌توان این ریشه‌ها را با یک جهان بینی بدون مرز پرورش داد. از طرفی هم با توجه به اینکه سینما در آذربایجان کم‌کم دارد راه می‌افتد، به نظرم نیاز است که به ادامه این راه کمک کرد.

شما خودتان را فیلمساز می‌دانید یا بازیگر و شاعر و نویسنده؟

من همیشه خودم را در وهله اول نویسنده می‌دانم. اما از این جهت که فیلم می‌تواند به همه نمایش داده شود، برای من جذابیت خاصی دارد. در شعر، بیشتر فضا شخصی است و دنیای اطراف در آن به نمایش درنمی‌آید. داستان، فضای اجتماعی را می‌تواند نمایش دهد ولی سینما به‌عنوان یک ابزار، نقش پررنگ‌تری دارد.

فروغ فرخزاد برای شما الگو محسوب می‌شود؟

خیلی‌ها این سوال را از من می‌پرسند. واقعیت این است که من ده سال است وارد فضای نویسندگی و سینما شده‌ام اما حدود دو سال است که شعرهای فروغ را می‌خوانم. بنابراین اینگونه نیست که فروغ الگوی من باشد. اما از خواندن اشعارش بسیار لذت می‌برم. شاید چون من هم مثل فروغ تجربه‌های مختلفی از هنر داشته‌ام، چنین فکری ایجاد شده است که الگوی من است.

هدف از صحنه‌های آخر فیلم چه بود؟ من حس کردم که به‌نوعی می‌خواهید به‌نوعی یک شخصیت ماورایی به عصمت بدهید. اینگونه است؟

قبل از این صحنه، یک دیالوگی از عصمت خانم است که در آن می‌گوید، اگر روزی من مردم حتما یکی پیدا خواهد شد که به عنوان جانشین من، این کار را انجام دهد. بعد سکانس خواب عصمت خانم را می‌بینیم و پشت سرش سکانسی رویاگونه از عصمت و پرواز پرنده‌ها قرار گرفته. این رویای عصمت است و خواسته او. و اگر کمی عرفانی‌تر نگاه کنیم پایان راه عصمت است. اماچنین چیزی نیست که خواسته باشیم به این شخص، هویتی ماورایی ببخشیم.

شما در این فیلم در کنار غصه‌ها و دردها، در قسمت‌هایی نیز خوشی‌ها و لذت‌های عصمت را نشان داده‌اید. اما درکل می‌توان گفت، عصمت را فردی تنها و غمگین و در مقابل جامعه نشان داده‌اید. آیا واقعا عصمت اینقدر تنها است؟ یا شما خواسته‌اید که اینگونه نمایش داده شود؟

واقعیت این است که عصمت همیشه تنها است و این نظر ما نبوده است. لحظات خوش او زمانی است که با حیوانات می‌گذراند و این در فیلم نیز نمایش داده است. هدف من هم این نبود که صرفا یک فیلم غمگین بسازم چرا که هدف سینما تلطیف است نه جنگ و نه صلح.

شما در صحنه‌ای از فیلم عصمت را در جلوی میدان ساعت تبریز که نماد ساختار جدید شهر و مدرنیته است، نشان داده‌اید که درآن عصمت با تمام وجود دارد علیه وضعیت موجود اعتراض می‌کند. این صحنه چه چیزی را می‌خواهد نمایش بدهد؟

این صحنه نقطه اوج فیلم است که درآن عصمت تک و تنها در میدان ساعت است. بنابراین در این صحنه تنهایی‌اش را می‌بینید. هدف من در این صحنه به اوج رساندن فیلم با توجه به این تنهایی بود و این ضربه را عصمت با لحنی که دارد به مخاطب وارد می‌کند. این سکانس را چند بار در روزهای مختلف گرفتیم. اما به دلمان ننشست. تا اینکه یک روز عصمت به خاطر رفتاری که از مردم دیده بود خیلی ناراحت بود و سبب شد جلوی دوربین خیلی طبیعی رفتار کند. این صحنه بیشتر از اینکه نماد قدرت باشد، نماد مدرنیته است و به نظر می‌رسد که خانم نوروزی در مقابل مدرنیته ایستاده و می‌خواهد بر آن تلنگری بزند. در کل فیلم اگر صحنه‌ها را ببینید تلفیقی از اعتراض به مدرنیته و حاکمیت شهر و ساختارهای موجود را  می‌توان دید. عصمت در این جامعه زندگی می‌کند، با همین معماری و همین فضا و فیلم بدون هیچ دخالتی جهان او را نشان داد.

فضاهایی که شما در آن کار می‌کنید و دوست دارید کار کنید فضاهای سنتی هستند. شما در این فضا‌ها با چه مشکلاتی روبه‌رو می‌شوید؟

در کل باید همرنگ با فضا شد. مخصوصا وقت فیلمبرداری. هرچند فضا همیشه در مواجهه با عنصر غریبه واکنش نشان می‌دهد. این واکنش‌ها گاهی به نفع ماست و گاهی به ضررمان. با وجود این‌همه موانع به‌خصوص برای زن‌ها و مخصوصا که این زن، مثل شما کارگردان است. شما چگونه می‌توانید با شرایط کنار بیایید. بعد از ده سال یاد گرفته‌ام صبور باشم و در برابر تمام مشکلات تنها به هدفم فکر کنم و جرات‌ام را دوچندان کنم. یعنی اگر یک سنگ جلوی پایم باشد انرژی‌ام به‌اندازه دو سنگ خواهد شد. گاهی واقعا خسته می‌شوم. اما محال است شکست بخورم. اگر امکانات فراهم باشد کار به بهترین شکل انجام خواهد شد اما اگر این‌گونه هم نبود باز من با کمترین امکانات راه را خواهم رفت

 

http://bahardaily.ir/fa/Main/Detail/6553/%D9%87%D8%AF%D9%81-%D8%B3%DB%8C%D9%86%D9%85%D8%A7-%D8%AA%D9%84%D8%B7%DB%8C%D9%81-%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%D9%86%D9%87-%D8%AC%D9%86%DA%AF-%D9%88-%D9%86%D9%87-%D8%B5%D9%84%D8%AD

   + لیلا نوروزی - ۱٢:٠٢ ‎ب.ظ ; شنبه ۱٤ اسفند ۱۳٩٥

مستند من عصمت ام در بانی فیلم

http://banifilm.ir/%D9%85%D9%86-%D8%B9%D8%B5%D9%85%D8%AA-%D8%A7%D9%85%D8%8C-%D9%85%D8%B3%D8%AA%D9%86%D8%AF%DB%8C-%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87%E2%80%8C%DB%8C-%D9%85%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D9%86%D9%87/

فیلم مستند «من عصمت ام» به زودی آماده‌ی اکران می‌شود.
به گزارش ایلنا، فیلم مستند «من عصمت ام» ماجراهای زنی آذربایجانی به همین نام است که با وجود اجاره نشینی،با دو دختر خود تمام وقت خود را صرف حیوانات بی سرپرست و خیابانی می کند و از جان و مال خود برای این کار مایه می گذارد.او هر روز و در تمام فصل ها از ساعت هفت صبح تا نه شب مشغول غذا دادن و درمان حیوانات داخل و بیرون شهر است. و در این راه سختی های زیادی میکشد و حتا گاها مردم ضرب و شتم مردم و توهین آنها قرار می گیرد که او را فردی بی عقل خطاب می کنند.اما با همه این احوالات او دست از این کار نمی‌کشد…
نویسنده و کارگردان این فیلم لیلا نوروزی ست که علاوه بر فیلم‌سازی در زمنیه ادبیات نیز فعالیت دارد و تا کنون سه کتاب از او چاپ شده است.
سایر عوامل نیز به ترتیب عبارتند از: تهیه کننده:محمد علیمرادی، تدوین:قادر فریور، تصویر:عسگر قلی نژاد،محمد علیمرادی، دستیار کارگردان:پرستو نوروزی
این فیلم به زودی آماده شرکت در جشنواره های داخلی و خارجی خواهد بود.

   + لیلا نوروزی - ۸:٥٧ ‎ب.ظ ; چهارشنبه ۳٠ تیر ۱۳٩٥

مصاحبه ام با نشریه خبر آذربایجان

“Sponsorlar türkcə uzunmetrajlı filmlərə maliyyə ayırmağa maraqlı deyillər”

İranlı qadın yazar və rejissor Leyla Novruzi milliyyətcə azərbaycanlıdır. O, həyatının böyük hissəsini filmə və ədəbiyyata həsr edib. İndiyədək bir hekayə və iki şeir kitabı işıq üzü görmüş Leyla Novruzi həm də iki qısa filmin və son günlər geniş müzakirə olunan “Mən İsmətəm” sənədli filminin rejissorudur. Azərbaycan dilində çəkilmiş “Mən İsmətəm”, daim heyvanları qoruduğu və onlara himayədarlıq etdiyi üçün ətrafdakı insanların mənfi münasibətinə məruz qalmış təbrizli bir qadının həyatından bəhs edir. Xanım Novruzi İranda qadınların filmdə və ümumən yaradıcı həyatda yeri, son günlər meydana çıxmış Azərbaycan dilində film çəkmək ənənəsi və İran qadınının gündəlik həyatda üzləşdiyi çətinliklər barədə fikirlərini bizimlə bölüşür. 

 

“Baş qəhramanın ana dili türkcə olduğundan filmi türkcə çəkdik”.

 

- Leyla xanım lütfən bizə bir qədər yazar və rejissor kimi gördüyünüz işlərdən bəhs edin. 

- Mən on ilə yaxındır ki hekayə, şeir, ssenari və s. yazıram. Bu illər ərzində üç kitabım nəşr olunub. Bir hekayə və iki şeir kitabı.
Film sahəsində də aktrisa, fotoqraf, dekorator və s. kimi çalışmışam. Həmçinin iki qısametrajlı filmin də rejissoruyam. Üçüncü filmim “Mən İsmətəm” adında ilk sənədli filmimdir ki, bu yaxınlarda bitib və onunla festivallarda iştirak etməyə hazırlaşırıq.

 


- Kənardan baxanda İran cəmiyyətində kişilərin qadınlar üzərində bir üstünlüyü hiss olunur. Halbuki siz İranda qadın rejissorsunuz. İranda qadın rejissorlar çoxdurmu? Yaradıcı sahədə işləyərkən qadın-kişi fərqi nə dərəcədə hiss olunur?

- İranda güclü qadın rejissorlar, aktrisalar, yazarlar var. Məncə, yaradıcı sahədə işləmək üçün təkcə yaxşı fikirlər lazımdır. Qadın, kişi fərq etməz. Ancaq etiraf etməliyik ki, İranda yaradıcı qadınlar kişilərdən daha çox problemlərlə üzləşirlər…

 

- Bu yaxınlarda Təbrizli Bəhmən Ərk və Bəhram Ərk qardaşlarının Azərbaycan dilində çəkdikləri “Soyuq” filmi İranda nümayiş olundu. Quzey Azərbaycanda yaşayanlar üçün İranda azərbaycanca filmin yayımlanması xeyli gözlənilməz xəbər oldu. Sizin filminiz də Azərbaycan dilindədir. İranda azərbaycanca filmlər əvvəllər də çəkilirdimi, yoxsa bu yeni yayılmış bir haldır?

- Ərk qardaşlarının filmi İran Azərbaycanı üçün böyuk bir hadisədir  və filmimizə yenidən can verdi. Bizim azərbaycanlılar arasında güclü rejissorlar var ki, illərdir ana dilimizdə, yəni türkcə film çəkiblər və yaxşı mükafatlar da qazanıblar. Lakin bu danılmazdır ki, son illərdə rejissorlarımız arasında ana dilimiz türkcədə film çəkmək həvəsi artıb. Qeyd etməliyəm ki, bu filmlərin böyük hissəsi qısametrajlı filimlərdir, çünki sponsorlar türkcə uzunmetrajlı filmlərə maliyyə ayırmağa maraqlı deyillər.

 

“Bütün ürəyiylə heyvanları sevən bir qadın təsəvvür edin”. 

 

- Filminizi azərbaycanca çəkmək arzusu necə yarandı? Axı, farsca olsaydı, yəqin İranda daha çox yayılardı. Bu özünüzü daha yaxşı ifadə edə bilmək üçün idimi? 

- Mənim çəkdiyim sənədli filmin baş qəhrəmanı İsmət GüneyAzərbaycanda yaşayır, ana dili türkcədir və film gerçək həyatda baş verən hadisələrə əsaslandığı üçün qəhrəman öz dilində danışmalıdır, əks halda bu sənədli film olmazdı. Qəhrəmanın gerçək həyatını əks etdirərək filmi daha təsirli hala gətirmək mümkündür.

 

- Filminiz qadın və heyvan hüquqlarına qarşı həssaslığı ifadə edir. “Mən İsmətəm” filmini çəkmək ideyası necə yarandı? Niyə, məhz, İsməti filminiz üçün mövzu seçdiniz?

- Bu filmin mövzusunu cənab Məhəmməd Əlimuradi təklif etdi və İsmət xanımın bir neçə fotosunu yolladı. İsmətin həyatı mənə çox maraqlı gəldi. Təsəvvür edin: bir qadın bütün ürəyiylə heyvanları sevir və onları öz himayəsi altına almaq üçün böyük çətinliklərə dözür. Məncə, İsmət həm uşaqlarına, həm də sahibsiz heyvanlara anadır. Biz öz müşahidələrimizdə qadınların, ümumiyyətlə, heyvanları bəsləməklə maraqlandığını görmüşük, amma bütün qadınlardan fərqli olaraq İsmət xanımın həyatı heyvanlara başdan-başa sevgidən və məhəbbətdən ibarətdir. Onu yaşadan bu sevgi həm də bizim filmimizə güc verdi.

 

“Yaradıcı sahədə işləmək üçün təkcə yaxşı fikirlər lazımdır”

 

- İranda sənədli film çəkərkən nə kimi çətinliklərlə üzləşdiniz? Ümumiyyətlə, sənədli film çəkməyin çətinlikləri nələrdir?

- Sənədli film çəkərkən çəkilişə nə zaman başlayacağın əvvəldən məlum olmur, digər yandan professional dekorasiyalardan faydalanmaq imkanı da olmur. Bu səbəbdən dolayı sənədli film hər zaman daha çətin başa gəlir. Biz bu filmi tamamilə qeyri-peşəkar avadanlıqlarla çəkmişik. Məsələn, filmi foto çəkmək üçün nəzərdə tutulmuş “Canon 60” fotokamerası ilə çəkmişik. Elə səs avadanlıqlarımız da kifayət qədər qeyri-peşəkar idi. Əlbəttə, sənədli film çəkilişində bunlara icazə verilir, amma dəstəyimiz olsaydı, bir çox problemlərimizi ortadan qaldırardıq.
Bu cür sənədli filmləri çəkərkən gərək filmin baş qəhrəmanı ilə birgə küçədə-bayırda gəzəsən, millətin baxışlarına və sözlərinə təhammül edəsən. Əlbəttə ki, çəkiliş zamanı Təbriz xalqının sevgisini və anlayışını gördüyümüzü də qeyd etməliyik. 

 

“Filmimizin baş qəhrəmanı əməlləriylə sübut etdi ki, qadın heç də zəif cins deyil” 

 

- Adətən, İran filmlərində tez-tez qadın faciələrinə rast gəlirik. İsməti İran qadınlarının çoxunun ümumi obrazı saymaq olarmı? Yəni İranda sırf zəif cinsdən olduğu üçün kişilər tərəfindən mənfi münasibətə məruz qalmaq ənənəsi nə qədər yayğındır?

- Filmimizi çəkməkdə məqsədlərimizdən biri bu stereotipi sındırmaq idi. İsmət xanım öz əməlləriylə sübut edir ki, qadın zəif cins deyil, “Mən İsmətəm” filmində baş qəhrəman qadın olmaqdan daha çox heyvan sevərliyinə görə bir sıra insanlar tərəfindən əziyyətə məruz qalır.

  

- Keçmişdə İranda qadınların cəmiyyətdə basqılara, ayrıseçkiliyə məruz qalması haqda çoxlu xəbərlər alırdıq. Yaxın dövrdə isə İranda modernləşməyə doğru bir açılım başlanıb. Bəs indi İran qadınlarının durumu necədir, qadınlar öz haqlarını qoruyarkən hansı məhdudiyyətlərlə qarışılaşırlar? 

- Diqqətlə müşahidə etdikdə İran qadınlarının üzləşdiyi bir çox məhdudiyyətlərdə, məhz, qadınların özlərinin günahkar olduğu görünür.
Cəmiyyətin basqısı nə qədər olursa olsun, o cəmiyyətdə bir qadın öz istəklərinin arxasınca gedə bilər, məsələn musiqi ifa edə bilər, maşın sürə bilər, elmlə məşğul ola bilər. Son söz olaraq onu deyim ki, qadının yolunu açan tək şey onun cəsarəti və düşüncəsidir.


Söhbətləşdi: NamiqHüseynli

   + لیلا نوروزی - ۱٠:٢٤ ‎ب.ظ ; یکشنبه ٢٢ فروردین ۱۳٩٥

فیلم من عصمت ام

 

«من عصمت ام»، مستندی درباره‌ی مادرانه‌ی یک زن برای حیوانات بی‌سرپرست

«من عصمت ام»، مستندی درباره‌ی مادرانه‌ی یک زن برای حیوانات بی‌سرپرست

فیلم مستند «من عصمت ام» به زودی آماده‌ی اکران می‌شود.

به گزارش خبرنگار ایلنا، فیلم مستند «من عصمت ام» ماجراهای زنی آذربایجانی به همین نام است که با وجود اجاره نشینی،با دو دختر خود تمام وقت خود را صرف حیوانات بی سرپرست و خیابانی می کند و از جان و مال خود برای این کار مایه می گذارد.او هر روز و در تمام فصل ها از ساعت هفت صبح تا نه شب مشغول غذا دادن و درمان حیوانات داخل و بیرون شهر است. و در این راه سختی های زیادی میکشد و حتا گاها مردم ضرب و شتم مردم و توهین آنها قرار می گیرد که او را فردی بی عقل خطاب می کنند.اما با همه این احوالات او دست از این کار نمی‌کشد...

نویسنده و کارگردان این فیلم لیلا نوروزی ست که علاوه بر فیلم‌سازی در زمنیه ادبیات نیز فعالیت دارد و تا کنون سه کتاب از او چاپ شده است.

سایر عوامل نیز به ترتیب عبارتند از:

تهیه کننده:محمد علیمرادی

تدوین:قادر فریور

تصویر:عسگر قلی نژاد،محمد علیمرادی

دستیار کارگردان:پرستو نوروزی

   + لیلا نوروزی - ۱٠:٢٠ ‎ب.ظ ; یکشنبه ٢٢ فروردین ۱۳٩٥

مجموعه داستان کیوسک

نوشتن سرنوشت من است

لیلا نوروزی: مجموعه داستان کیوسک، برای من حاصل یک دهه نوشتن است. آغازی که در آن، شوق و شور پانزده سالگی همراه بود با تصمیم برای کلمه‌ی مقدس «داستان». هر چند از‌‌ همان آغاز می‌شد فهمید که قضیه به راحتی یک تصمیم نیست و باید جان داد تا خلق کرد و سر داد برای حفظ کلمه...
این مجموعه در بردارنده هشت داستان کوتاه با مضامین و شخصیت‌های مختلف هست که با تکرار شخصیت‌ها در متن یکی و پس زمینه دیگری، ارتباطی زنجیروار بین آن‌ها برقرار شده است (فرنگیس، سیاوش، مادام، آقا اسماعیل، گلناز و...) و سعی شده است بدون هیچ گونه حاشیه‌پردازی و جناح گیری، تنها به اصل «داستان بودن» تاکید شود. چرا که تنها مساله مهم برای کسی که داستان می‌نویسد، ذات خود این کلمه است. شخصیت‌ها همه ساخته و پرداخته قلم بوده و تمام دیالوگ‌ها مستلزم این شخصیت‌ها و فضایی ست که خلق شده: یک جامعه با انواع و اقسام دیدگاه‌ها، نگرش‌ها و طرز برخوردهایی که از دید قلم دور نمی‌ماند...
من هم مثل هر نویسنده دیگری دوست داشتم کودکم به صورت کاغذی چاپ شود. شاید به این دلیل روشن که از‌‌ همان هفت سالگی معصوم که نوشتن را یاد گرفته‌ام، مثل همه دوستانم از بوی کاغذ لذت برده‌ام. حالا هم از صمیم دل می‌خواستم که این کودک کاغذی را بغل کنم و بگویم «این فرزند دلبند من است». قرارداد را هم با نشر محترم نیماژ بستم. و در انتظار... اما متاسفانه در مرحله اول کسب مجوز، دو تا از داستان‌ها حذف شد و داستان‌های دیگر هم اصلاحیه خوردند. و من با دو داستان جایگزین، دوباره برای مجوز اقدام کردم. این بار هم دو تا داستان دیگر حذف... حالا بعد از دو سال، از هشت تا داستان، فقط چهار داستان مجوز گرفته بودند، آن هم با اصلاحیه! به قول سمفونی مردگان: «یک سرِ مانده بر نیزه»... در ‌‌نهایت تصمیم بر این شد که قید بچه‌ی کاغذی بدون دست و پا و سر را بزنم، اما آن را سالم و در یک «دوشنبه» ی خوب به دنیا بیاورم! با وجود اینکه کتابِ این طوری خواندن سخت است و شاید به این دلیل که رقیبی برای انتشاراتی‌ها نباشد، تبلیغاتش هم خیلی کم است، اما دلم روشن است که مخاطبانش را می‌یابد...
و در ‌‌نهایت تشکر می‌کنم از کسانی که بی‌تعلق نوشتن را به من یاد داده‌اند و ممنونم از دوستانی که برای چاپ این کتاب چه به صورت کاغذی و چه اینترنتی زحمت کشیدند.

***

 

   + لیلا نوروزی - ٩:۳٦ ‎ب.ظ ; یکشنبه ٢٢ فروردین ۱۳٩٥

nabat filmi

 

Elçin Musaoğlu”nin musahibasi

leila noroozi

 

 

  

    1966-1cı ildə Azərbaycanda doğulub.‌Əvvəl Azərbaycan İncəsənət Universitetində “teatr rejissoru” fakultəsində,‌sonra isə Moskva Teatr Universitetində oxuyub ve Teatrda tamaşalar qoyub.‌Sonra isə AZTV də, “Telefilm” studiyasında çalışıb.‌Burda 50-dən çox dokumental film çəkmb.‌İki böyük filmi:‌“40-cı qapı” və “Nabat” 

nabat filmini yaradmağ fikri hardan sizə ilham oldu  

     “Nabat”‌ın ideyası mənim atam Musa Qulusoyun povesti əsasında yaranıb.‌Daha doğrusu,‌Qarabağ savaşı zamanı mən dokumental filmlər studiyasında  çalışırdım.‌Biz tez-tez cəbhədə olurduq.‌Hər dəfə ya özüm şahidi olurdum,‌ya da dostlarımın söylədikləri bu ideyanın yaranmasına yardımçı oldu.‌Məsələn,‌eşidirdim və ya görürdüm ki,‌erməni qəsbkarları kəndi top atəşinə tutublar.‌Kənd camaatı məcburən evlərini qoyub çıxırlar. Amma bir yaşlı qadın getmir.‌Soruşanda ki,‌-ay ana,‌sən niyə getmirsən? Cavab verirdi ki-‌“hara gedim,‌ay bala?‌Ərimin də,‌oğlumun da qəbri burdadır. Mən onları burda qoyum necə gedim.Bir də ki,‌bura mənim torpağımdır”. Bunu ancaq analar edə bilər.

Ona görə Azərbaycanın belə qəhrəman anaları haqqında film çəkmək ideyası yarandı.‌Mən bu əhvalatları atama danışdım və ondan rica etdim ki, yazsın.‌Atam əslində tarix professorudur,‌həm də yazıçıdır.

  Bu snaryonun ustundə neçə müddət çalışmısınız? 

    Senari üzərində dostum Elxan Nəbiyevlə 1-il işlədik.

 


 
Rəhim bəşarətlə Əməkdaşlıqız hardan baştutdu? 

    Abdulrəhim Beşaratla 2007-ci ildə Tehranda tanış olduq.‌O zaman mən “40-cı qapı” filmini çəkməyə hazırlaşırdım.‌İlk tanışlıqdan sözümüz tutdu.‌Və beləcə dostlaşdıq.‌Ona görə “Nabat” filmini də onunla işlədik.

 

 

.Nədən bir iranlı xanım artisti bu filimdə ilk rol üçun seçdiniz? 

Əslində mən aktrisanı hər yerdə axtarırdım.‌İlk əvvəl Bakıda,‌sonra Türkiyədə axtardım.‌Türkiyədə xoşuma gələn aktrisa vardı,‌amma onların kontraktları bir neçə il əvvələ bağlanır.‌O üzdən alınmadı.‌Motamedaryanı Rəhim təklif etdi.‌Mən onu tanımırdım.‌Onun bir neçə filminə baxandan sonra razılıq verdim.

 

 

.Buna baxaraq ki xanım Fatimə mötəmidarya Azərbaycanıların dilini başa düşməyirdi onla çalışmaq sizin çün zəhmətli gəlmədi? 

Xanım Motamedarya azərbaycan türkcəsini bir az bilirdi,‌hətta mahnılar da oxuyurdu bizim dilimizdə.‌İşimiz çətinə düşəndə Rəhim tərcüməçi kimi yardım edirdi. 

 

 

.Iran sinəmasıyla ilgizi necə görürsünüz? 

İran sinemasında tanıdığım və hörmət etdiyim çox insanlar var.‌İlk filmimin səs,‌montaj və labarator işlərini İranda etdim.‌Bu işdə mənə ən çox yardımçı olan adamlar-‌Məsud Behnam (Allah ona rəhmət eləsin) və ağaye Bədii oldu.‌Sağ olsunlar!

İndi İran sinemasında çox dostlarım var.‌Rza Mirkərimi,‌Sasan Naxai,‌Mehdi Əkbərpur,‌Bəhmən Ərdəlan,‌Delpak və s. 

 

 

Filmi əgər iki hissəyə bölsək ilk hissəsi tamaşaçıya çox cəzəbəli gəlir amma nabatın hayatyoldaşı öləndən sonra filimdə çoxlu şeylər tikrar olur və nəzərə gəlir filmin zamani faydasız artib! Sizcə bu iş filmə zərər verən deyil mi?

 

Bu filmi çəkməyə başlamazdan əvvəl mən hamıya dedim ki,‌bizim film başqalarında fərqlənməlidir.‌Adam küçədən gələn kimi salona girib dondurma və ya popcorn yeyə-yeyə  filmə baxmamalıdır.‌Bizim film bir az başqa münasibət istəyir.‌Bizim filmdə seyirçinin ürəyinin ritmi dəyişməlidir, hər şeyi unudub filmin içində olmalıdır.‌Bu film sükutun simfoniyasıdır.‌Bu film pıçıltıyla danışan filmdir.‌Təkrar dediyiniz səhnələr,yəqin lampaları yandırmaq səhnələrini nəzərdə tutursunuz,‌həmən dediyimin sükutun ritminə xidmət edir.‌Kimlərsə mən dediyimi hiss edir,‌təbii ki,‌kimlərsə də yox.‌Bu normaldır.

Film haqqında bir çox ölkələrdə məqalələr yazılıb.‌Amma mənim üçün ən yadda qalanı bir alman sinema yazarının məqaləsi idi.‌Orda belə ifadələr var:

 “Mən filmə baxanda,‌15 dəqiqədən sonra ürəyimin ritmi dəyişdi.

https://www.trigon-film.org/de/movies/Nabat))

Bu mənə çox maraqlı gəldi.‌Deməli bizim əvvəlcədən düşündüyümüz doğru imiş.

 

 

 

.Belə nəzərə gəlir ki Azərbaycanda bu sayaxda filimlər ispanserlər tərəfindən az dəstəhlənir. sizin spanseriz kimidi? 

“Nabat” filmi Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və Turizm Nazirliyi tərəfindən maliyələşib.

 

 .Dünya səviyyəsində sixusən Azərbaycanda bu filim necə qarşılandi? 

”Nabat” filmi ilk premiyeri 71‌ci- Venice Film festivalında oldu.‌Ondan sonra bir çox festivallara getdi.‌Maraqlısı odur ki,‌dünyanın hər yerində bizim filmə çox yaxşı münasibət vardır.‌Adamlar filmin məğzinə çox diqqətlidirlər. Əslində Nabat dünyanın anası obrazıdır.‌Çünki Nabat həyatı,‌harmoniyanı qorumağa çalışır.

 

 

 

 

 

 

 

                                         

 

   + لیلا نوروزی - ٩:۱۳ ‎ب.ظ ; یکشنبه ٢٢ فروردین ۱۳٩٥

نگاهی از مصطفی سلیمی بر مجموعه کیوسک

آدم هایی که هیچ آرزویی ندارند (نگاهی به مجموعه داستان "کیوسک" لیلا نوروزی) نوشته مصطفی سلیمی

مجموعه داستان "کیوسک"اولین مجموعه داستان لیلا نوروزی است. به دلیل اینکه مجموعه داستان (با وجود اصلاحیه های متعدد) موفق به کسب مجوز نشده، لیلا نوروزی مجموعه داستان را اینترنتی منتشر کرده. لینک دانلود این مجموعه در سایت دوشنبه قرار گرفته.

با توجه به مخاطب روز افزون فضای مجازی درسال های اخیر، عده ای از نویسندگان تمایل بیشتری برای انتشار کتاب در فضای مجازی نشان داده اند. به نظر می آید با چنین اقدام هایی، هم، شاهد اعتبار بخشی های بیشتر مخاطب ها به انتشار اینترنتی را شاهد خواهیم بود. هم به نوعی فرار از سانسور و آزادی های بیشتری برای نویسندگان. هم دیدگاه غالب جامعه، که اعتبار داستان را در چاپ کاغذی می دید، کم کم تغییر می کند. و نکته مهم تر از سه مورد ذکر شده، میزان مخاطب در فضای مجازی است. بی شک نویسنده هایی که هدف اصلی آنها، بیان دیدگاه شان در جامعه و جذب مخاطب بیشتری می باشد، در فضای مجازی می توانند چندین برابر انتشار کتاب کاغذی مخاطب داشته باشند.

مجموعه داستان "کیوسک" دارای هشت داستان می باشد. همه داستان ها تقریبا با یک درونمایه، و از یک شیوه نگارش بهره برده اند. همچنین تکرار شخصیت ها و فضا ها را در داستان ها شاهدیم. تکرار شخصیت سیاوش، فرناز. فرنگیس و... استفاده متعدد از نشانه هایی مثل پیاز داغ و آشپزی. زاویه دید همه داستان ها اول شخص درونی است. و با تکنیک بازگشت به گذشته روایت پیش می رود.

همه شخصیت ها یک زندگی روزمره را تجربه می کنند. زیستی که برخلاف میلشان پیش می رود.  در گذشته هم بر خلاف میلشان بوده . رابطه ها ی عاشقانه ای که با شکست رو برو شده. مرد هایی که خانواده را رها کرده و رفته اند. زن هایی که بر خلاف میلشان مانده اند تا بچه ها را سرپرستی کنند. شخصیت ها سعادت خود را در فرار از تهران یا شهر محل زندگیشان به اردبیل می بینند. همه شخصیت ها در برابر زندگی نا خوشایند، آرزوهای شکست خورده ، منفعل هستند. هیچ تلاشی توسط شخصیت ها، برای برون رفت از زندگی تکراری دیده نمی شود. زیستن اجباری.  

 

داستان اول کیوسک نام دارد. راوی پسر ده ساله ای که اتفاق های خانه و مدرسه را در حال و گذشته بیان می کند. رابطه مادر و پدرش باهم. محدودیت هایی که پدر به خواهرش اعمال می کند. برخورد پدر و مرد ومرد های دیگر با فرنگیس، زنی که تنها زندگی می کند. رابطه راوی با اعضای خانواده و دوست خواهرش. مادری که هر روز پیاز داغ درست می کند. و در مکالمه های حضوری و تلفنی اش با زن های دیگر،راست و دروغ از پدر بد می گوید. استفاده از نشانه هایی مثل، کاناپه کهنه که پدر می گوید از سمساری خریده. و صدای جر جر کاناپه. صدای کاناپه را فقط پدر و راوی می شنوند. توهم و ترس پدر که ناشی از هجوم نیروهای امنیتی است.

استفاده از نشانه هایی مثل عکس فوتبالیست ها و سیندرلا.

داستان دوم "پرنسس گلهای بابونه" نام دارد. راوی زنی است که شوهرش آیدین ، دو سال پیش به بهانه کار در شهری مرزی، و با هدف زندگی با زنی مو طلایی ، او و پسرش را ترک کرده. زن به بهانه پیدا کردن آیدین و با هدف دور شدن از زندگی تکراری، غرغرهای مادرش، رسیدگی به مشق های پسرش نیما و آشپزی. با سعادت (شوهر دوستش)  برای پیدا کردن آیدین به ارومیه می روند. زن عاشق سیاوش بوده. سیاوشی که با فرناز موطلایی به خارج سفر کرده. سعادت هم از شکست عشقی دوران سربازیش رنج می برد. برای تکمیل روایت، استفاده خوبی از نشانه هایی مثل گلهای بابونه و موی طلایی شده.

داستان سوم" پیانوی کم حرف کشف نشده پرنده" نام دارد. داستان با این جمله ها آغاز می شود: "هواپیما که از زمین بلند شد من برایت دست تکان ندادم. آن موقع ایستاده بودم توی تراس و فکر می کردم حالا باید پینگ فلوید توی گوش ات باشد."

سیاوش همسر و دخترش را رها کرده و رفته. وقایع در حین چت راوی با فرناز، در گفتگو و بازگشت به گذشته ذهنی، بیان می شود. مرد رفته و زن بخاطربچه نمی رود. اتفاقی است که برای راوی و فرناز رخ داده. ماجرای مادری که عاشق ابراهیم تاتلیس بود، مادر نرفت دنبال ابراهیم خان . اگر پدر عاشق گوگوش بود حتما می رفت.

به نظر می آید ادامه روایت و شخصیت های داستان "پرنسس گل های بابونه" تکرار شده. البته با اندکی جابجایی شخصیت ها.

داستان چهارم " قارا یول" در زبان ترکی به معنی راه سیاه است. راوی زنی است که، در شبی برفی، راهی بیراهه شده تا جلوی خودکشی مردی را بگیرد.راوی به سیاق پدرش از پایتخت گریختهو  آرامش را در اردبیل جستجو می کند.  

داستان پنجم "سرخور" راوی زنی است که در دیوانه خانه به سر می برد. بازگشت ذهنی به گذشته روایت را پیش می برد.

"بعد مرگ شوهرم همه مردها عاشقم شده بودند. مردی با پیراهن چهار خانه سرمه ای ایستاده پشت در خانه فرنگیس. فرنگیس می گوید منم دلم می خواست شوهر کنم تا مثل بقیه زن و مرد ها..... ولی نذاشتند. هیچ کس نذاشت. پدر تا فهمید افتاد به جونم و تا تونست کتکم زد...."

"پیر مرد درشت اندام با کلاهی لبه دار وارد حیاط فرنگیس می شود. کتش را در آورده پرت روی آجرهای گوشه حیاط. آفتاب مستقیم دارد آب حوض را بخار می کند. زنی افتاده روی زمین می خزد. پیر مرد موی شرابی اش را چنگ زنده، دنبال خودش روی زمین می کشد. صداتو ببر وگرنه می کشمت. پیر مرد زن را دور حوض بزرگ می کشد.... منم رفتم پیش همونایی که عاشقم بودند.... . هر شب می رفتم خونه یکی شون. تو عمرم اونهمه از زندگی لذت نبرده بودم."  

 برای بیان جایگاه افراد داستان از نشانه هایی مثل، پیراهن سفید ها ، پیراهن آبی ها و پیراهن سیاه ها و...استفاده شده. داستان با جمله "همه آبی پوشیده اند" به پایان می رسد. دیوانه های دیوانه خانه آبی پوش هستند.

 

داستان ششم "شکلک می خندد" نام دارد. راوی زنی است که چهار سال پیش مردی که دوستش داشته را به دلیل خیانت کشته. دوست راوی که با مقتول قرار داشته، قاتل شناخته شده. در چهار سال گذشته ، راوی ساعت پنج صبح روزنامه ها را دنبال کرده، تا خبر اعدام را ببیند. شخصیت دیگر، مادام نام دارد. زنی روس که عاشق مردی ایرانی شده، و آمده ایران. مرد ایرانی مادام و بچه شان را رها کرده و رفته. مادام هم برای فرار به روسیه به همراه بچه اش به اردبیل رفته . موفق نشده فرار کند به روسیه. زندگی اجباری را تحمل می کند. در جایی که نمی خواهد.

داستان هفتم"همین گله" راوی دختر جوانی است که هیچ گاه عاشق نشده. با دوستش رویا، راوی لباس های مورد علاقه اش را می پوشد. روسری آبی و پالتویی که بخاطر قشنگی کلاهش پوشیده. تحت تاثیر تابلوی جیغ ادوارد مونک، می رود روی پلی و به راحتی خودش را پرت می کند پایین. داستان در مسیر پل روایت می شود. با دیالوگ ها و بازگشت به گذشته ذهنی راوی، وقایع بیان می شود. مادری که عکس مردی را،دور از چشم پدر، در صندوق مخفی کرده و همیشه از صاحب عکس تعریف می کند. هزارن دختر خاطر خواه صاحب عکس بوده اند.و به به دروغ می گوید صاحب عکس برادرش بوده و شهید شده است. پسری که مورد علاقه راوی است،همیشه تنهاست. دوست راوی ، "رویا مجسمه است". و نمی گذارد موهایش بیرون باشد.

داستان هشتم "زنی که هر روز صبح"،  راوی داستان، رویای داستان "همین گله" است . هر روز صبح، در ساعتی مشخص یک لیوان شیر به دست شوهرش می دهد. کت شوهر را می پوشاند. زن در حسرت نگاه مرد (هنگام خدا حافظی) می ماند. گفتگوهای بین مرد و راوی در کلماتی مثل، ممنونم و خدا حافظ خلاصه می شود. یا مرد از روزنامه ها و کتاب هایی که خوانده می گوید، وزن تائید می کند. تنها خاطره خوش زن سیگار کشیدنش با راوی داستان قبلی است. مرد ریش هایش را به خاطر کارش کوتاه نمی کند. زن هم نا رضایتی اش از ریش های زبر مرد را مطرح نمی کند. تنها رویای مجسمه می تواند با یک مرد زندگی کند.

 

   + لیلا نوروزی - ۱٢:۳٠ ‎ق.ظ ; چهارشنبه ٢ دی ۱۳٩٤

انتشار کیوسک،کتابی که چاپ نشد

***لیلا نوروزی: مجموعه داستان کیوسک، برای من حاصل یک دهه نوشتن است. آغازی که در آن، شوق و شور پانزده سالگی همراه بود با تصمیم برای کلمه‌ی مقدس «داستان». هر چند از‌‌ همان آغاز می‌شد فهمید که قضیه به راحتی یک تصمیم نیست و باید جان داد تا خلق کرد و سر داد برای حفظ کلمه...
این مجموعه در بردارنده هشت داستان کوتاه با مضامین و شخصیت‌های مختلف هست که با تکرار شخصیت‌ها در متن یکی و پس زمینه دیگری، ارتباطی زنجیروار بین آن‌ها برقرار شده است (فرنگیس، سیاوش، مادام، آقا اسماعیل، گلناز و...) و سعی شده است بدون هیچ گونه حاشیه‌پردازی و جناح گیری، تنها به اصل «داستان بودن» تاکید شود. چرا که تنها مساله مهم برای کسی که داستان می‌نویسد، ذات خود این کلمه است. شخصیت‌ها همه ساخته و پرداخته قلم بوده و تمام دیالوگ‌ها مستلزم این شخصیت‌ها و فضایی ست که خلق شده: یک جامعه با انواع و اقسام دیدگاه‌ها، نگرش‌ها و طرز برخوردهایی که از دید قلم دور نمی‌ماند...

 

من هم مثل هر نویسنده دیگری دوست داشتم کودکم به صورت کاغذی چاپ شود. شاید به این دلیل روشن که از‌‌ همان هفت سالگی معصوم که نوشتن را یاد گرفته‌ام، مثل همه دوستانم از بوی کاغذ لذت برده‌ام. حالا هم از صمیم دل می‌خواستم که این کودک کاغذی را بغل کنم و بگویم «این فرزند دلبند من است». قرارداد را هم با نشر محترم نیماژ بستم. و در انتظار... اما متاسفانه در مرحله اول کسب مجوز، دو تا از داستان‌ها حذف شد و داستان‌های دیگر هم اصلاحیه خوردند. و من با دو داستان جایگزین، دوباره برای مجوز اقدام کردم. این بار هم دو تا داستان دیگر حذف... حالا بعد از دو سال، از هشت تا داستان، فقط چهار داستان مجوز گرفته بودند، آن هم با اصلاحیه! به قول سمفونی مردگان: «یک سرِ مانده بر نیزه»... در ‌‌نهایت تصمیم بر این شد که قید بچه‌ی کاغذی بدون دست و پا و سر را بزنم، اما آن را سالم و در یک «دوشنبه» ی خوب به دنیا بیاورم! با وجود اینکه کتابِ این طوری خواندن سخت است و شاید به این دلیل که رقیبی برای انتشاراتی‌ها نباشد، تبلیغاتش هم خیلی کم است، اما دلم روشن است که مخاطبانش را می‌یابد...
و در ‌‌نهایت تشکر می‌کنم از کسانی که بی‌تعلق نوشتن را به من یاد داده‌اند و ممنونم از دوستانی که برای چاپ این کتاب چه به صورت کاغذی و چه اینترنتی زحمت کشیدند.

   + لیلا نوروزی - ۱٢:٠۸ ‎ق.ظ ; چهارشنبه ٢ دی ۱۳٩٤

کافه های خوب شهر ما!

 

برای رسیدن به سواد و داشن هنری،حضور در جمع و تبادل اندیشه و افکار قطعاً راهی ست که می تواند راه گشای بسیاری از ایده های نو گردد. و وجود فضا یا ایجاد آن لازمه ایست برای دست یافتن به این امر.خوشبختانه در یک سال اخیر شاهد ایجاد کافه های هنری در اردبیل بوده ایم.کافه هایی که صاحبان آنها،خود نیز از اهالی هنر یا دوست داران آن به حساب می آیند و هر کدام گوشه ای از شهر اردبیل با ایجاد فضایی که دارای میزانسنی هنری ست،سعی در ارتباط جمعی اهالی هنر داشته اند.این اهالی  در سالهای گذشته همیشه جای خالی چنین میز گردهایی را در اردبیل حس می کردند.کافه ها قبلاً کافه هایی عمومی بودند و اگر کافه ای هم مختص به دوستان هنر دوست ایجاد میشد،فضا و معماری اش بدون ذوق هنری و بیشتر در راستای اهداف تجاری می بود.اما خوشبختانه در این یک سال این دیدگاه شکست و کافه هایی چون کافه هنر،کافه دی،بوم و ... در جغرافیایی از اردبیل که جاهای دنجی نیز به حساب می آیند به وجود آمدند.حالا ما در شهرمان فقط برای صرف قهوه و چای و بستنی و گپ های دوستانه نیست که دلمان برای کلمه "کافی شاپ" تنگ می شود.این کافه ها هر کدام خود کتابخانه ای دارند که هرچند هم آدم کتاب خوانی نباشیم،به وقت انتظار پشت میزها سرکی به کتابهایی که بیشترشان را مشتری ها به یادگاری هدیه داده اند می زنیم و شده به اندازه دو صفحه آنها را ورق زده و دو کلمه،دو اسم،دو اتفاق به چشممان می خورد تا فردا اگر کسی ازمان پرسید آخرین بار کی کتاب خوانده ای،نگوییم نه سال پیش.این از بالا رفتن زمان مطالعه! اما قضیه فقط کتاب نیست. بعضاً شاهد برپایی گالری های نقاشی نیز هستیم.یعنی آثار تجسمی هنرمندان جوان شهرمان دیگر فقط برای قاب زدن به دیوار خانه خودشان نیست.آنها آثار خود را می توانند در این گالری ها به نمایش بگذارند.بدون آنکه مجبور باشند برای ایجاد نمایشگاه نوبت بگیرند.عکس ها هم همین طور. یک کار خوب دیگری که کافه دی دست به آن زده و به زودی در دیگر کافه ها هم شاهد خواهیم بود،برگذاری شبهای هنری ست.مثلاً شب داستان،شب شعر،شب گرافیک.در این اتفاق خوشایند،مهمانهایی دعوت می شوند و جلسه نقد یا صرفاً فقط جلسه خوانش برگذار میشود. و سعی بر این می گردد که دعوت شدگان همگی از یک طیف فکری باشند و تبادل افکار در حوزه مورد بحث آن شب انجام شود.برگذاری نمایشنامه خوانی نیز یکی دیگر از کارهای خوب کافه های ماست!البته در این میان شاید جای هنرهای موسیقی و فیلم خالی باشد. که امید می رود در جلسات آینده با یک تدبیر خوب پای این دو هنر والا را هم به این جمع باز کرد.

قَهوه، محرک، نوشیدنی، گرمسیر

 

همه اینها به کنار!این کافه های یک ساله پیوند عجیبی با طبیعت دارند.خوشبختانه دیگر از تزئینات مصنوعی و زرق و برق دار و کف پوش های آنچنانی خبری نیست.دیوارها و میزها و صندلی ها و حتا تابلوها همه نمادهایی از طبیعت هستند که می توانند به مشتری برای ساعتی هم که شده احساس دوری از زندگی شهرنشینی و دود و ترافیک و حضور در دل یک درخت را بدهند!یعنی کافه هایمان قبل از خانه هایمان دارند سمت معماری پایدار میروند.

 امیدواریم که این فضای فرهنگی بتواند پله ای برای پیشبرد هنر شهرمان گردد.

   + لیلا نوروزی - ۱۱:٠٥ ‎ق.ظ ; یکشنبه ۱٢ امرداد ۱۳٩۳

سینمای بومی

مصاحبه ای با رضا صیامی زاده در رابطه با سینمای بومی

لیلا نوروزی

 

رضا صیامی زاده،متولد 1344، فارغ التحصیل سینما در سال 1370.به مدت سه سال مدیریت انجمن سینمای جوانان اردبیل را به عهده داشت و همزمان کارگردانی نیز تدریس می کرد.از سال 70 فعالیتش را به صورت موازی  در صداو سیما به عنوان تهیه کننده و کارگردان شروع کرد. و تا به امروز با شبکه های مختلف داخلی و خارجی همکاری داشته است.حاصل فعالیتش چهار تله فیلم به عنوان تهیه کننده و کارگردان،دو سریال به عنوان نویسنده فیلمنامه، تهیه کننده و کارگردان دو سریال و حدود چهل فیلم و مستند است.

 

- تعریف شما از سینمای بومی چیست؟

سینمای بومی واژه ایست که در سالهای پس از انقلاب به کرات شنیدیم.معاونت سینمایی وزارت فرهنگ و ارشاد همواره از آن به عنوان الویت های خود نام برده است.تعداد زیادی فیلم نیز ساخته شده که منتسب به سینمای بومی قلمداد می شود.ولی هنوز تعریف دقیقی از آن ارائه نشده است.واقعیت این است که واژه بوم در ذات خود مبهم است.به لحاظ لغوی محل زندگی ست.اما به چه معنی؟ بوم یعنی روستا یا شهر؟یا کشور محل زندگی؟

- یعنی این نوع سینما هنوز نتوانسته المانهایی مختص به خود را تعریف کند یا با برخورد اشتباه مواجه بوده است؟

صد در صد!البته منظور متولیان سینمای ایران از بوم را میشود به سینمای اقوام و فرهنگهای قومی تعبیر کرد در مقابل سینمای ملی که منظورشان فرهنگ ایرانی در وجه کلی آن است.آیا با این تعریف چیزی به عنوان سینمای بومی وجود دارد؟فیلم های ساخته شده ممکن است هر یک واجد یکی از ویژگی های قومی باشند اما هرگز سینمایی که مبتنی از ارزشهای فرهنگی اقوام در ایران باشد خلق نشده است.برخی نیز فیلم های ساخته شده با موضوعات فولکلور را سینمای بومی و قومی می نامند و البته بیشتر سعی می شود سینمای بومی در محدوده فولکلور باقی بماند که اصلاً درست نیست.فولکلور تنها بخشی از فرهنگ اقوام و جزء کوچکی از حیات بشری ست.

-در ایران و بخصوص شهر خودمان فیلم های زیادی با نام سینمای بومی ساخته میشوند.با توجه به دیدگاهتان،به نظرتان این سبک رایج چه کارکردی می تواند داشته باشد؟

فیلم های زیادی شاخته شده اند و می شوند.اما مشکل همچنان باقی ست.کدام یک از این فیلم ها توانسته مسائل مختلف فرهنگی،اجتماعی،سیاسی،ادبی،هنری ... شهرمان را به تصویر بکشد؟ترکی صحبت کردن شخصیت های فیلم نمی تواند دلیل خوبی بر بومی بودن آن باشد.هرچند که زبان یکی از مشخصه های فرهنگی مردم است.جای خالی توجه فیلمسازان به مسائل مختلف اجتماعی و سیاسی و تاریخی و ادبی و ... واقعاً خالیست.اصلا کدام یک از فیلمسازان آشنایی با شعر و ادبیات آذربایجان بعنوان یک کل که ما در اردبیل جزئی از آن هستیم،دارد؟یا با تاریخ یا مسائل و مشکلات فرهنگی و اجتماعی.

- به نظر شما چه طور می توان هویت واقعی این سینما را شناخت؟

فکر می کنم باید اول تعریف دقیقی از این سینما ارائه کرد.بدون تعارف و تردید و ترس.آیا سینمای بومی سینمای قومی ست...؟اگر هست که ظاهراً هست،باید ابتدا به زیر ساختها توجه شود.فیلمسازان ابتدا باید خود با فرهنگ و ادبیات و تاریخ و ... خودشان آشنا شوند.مطالعه کنند.خودشان هویتشان را بشناسند.با این وضعیت فعلی امیدی به شکل گیری این سینما نیست.

- فعالیتهای شما نشان از دغدغه تان نسبت به این مساله دارد.آیا تعریفی که می گویید، در کارهاتان به وجود آمده یا عملی شده است؟

تا کنون هیچ سمینار و کنفرانسی برگزار نشده است که تعریفی از این سینما ارائه دهد.من در دو سریالی که خودم نوشتم و ساختم

سعی کردم به این سینما نزدیک بشم.البته شاید سریال و تلوزیون محل مناسبی برای این کار نباشد ولی چاره ای نبود.اولی سریال "روزگار وصل" در سال 1376 که موضوعی در رابطه با تاریخ اردبیل را دستمایه قرار دادم.داستان زندگی مردی که پس از وقایع بعد از جنگ جهانی دوم و مسائل مربوط به فرقه دموکرات آذربایجان مجبور به فرار به شوروی شده و پس از فروپاشی شوروی به اردبیل برمی گردد تا خانواده اش را پیدا کند.دیگری سریال "واپسین کوچ" در مورد عشایر شاهسون و مسائل مربوط به آنها.سریال اول در سال 1378 از شبکه اول سیما و سریال دوم در سال 1387 از شبکه دوم سیما پخش شدند. البته این فیلم های من را هم شاید نشود به طور کامل در محدود سینمای بومی گنجاند. ولی تلاشی بود برای رسیدن به این سینما.

- در مورد عوامل و بخصوص انتخاب بازیگر چه ترفندی به کار برده اید تا فضای مد نظرتان بهتر خلق شود؟

ما دست مان در انتخاب بازیگر بسته است.برای اینکه بتوانیم از شبکه های سراسری زمان مناسب پخش بگیریم مجبوریم از بازیگران شناخته شده استفاده کنیم که اینها در وهله اول نمی توانند به زبان مورد نظر ما یعنی ترکی صحبت کنند.دوم اینکه اگر به زبان ترکی بسازیم شبکه های سراسری پخش نمی کنند.زیر بار زیرنویس هم نمی روند.می گویند خواننده ایرانی عادت ندارد و خوشش نمی آید.در موارد دیگر،غیر از بازیگر،دستمان بازتر هست.

-ساختار فیلمنامه تا چه حد به وقت ساخت این نوع فیلم ها عملی می شود؟

واقعیت این است که وقتی سینمایی به این عنوان شکل نگرفته ساختاری متناسب با این سینما هم بی معنی ست.ساختار فیلمنامه ها بیشتر متاثر از ژانرها و سینماهای دیگر است و این هم یکی از اشکال های اساسی موجود است.

- موسیقی در این گونه سینما معمولا نقش پررنگی دارد و به نوعی جزو نوستالژی های مخاطب بومی محسوب می شود.بنظرتان می شود این نوستالژی ها را دوباره خلق کرد؟

در مورد موسیقی،در این نوع سینما اندکی ساده انگاری وجود دارد.بعضاً با ربط و بی ربط مثلاً یک عاشیق را به زور توی داستان فیلم می گنجانند و فکر می کنند این شد سینمای بومی با موسیقی بومی.همان طور که قبلاً گقتم همه اینها ناشی از عدم شناخت و درک درست از فرهنگ قومی و بومی ست. اگر کسی مثلاً جایگاه عاشیق ها را در ادبیات شفاهی مردم آذربایجان بشناسد می تواند از آن استفاده درستی تو فیلمش داشته باشد و یا مثلاً موسیقی موقام یا موسیقی های جدید. موسیقی فیلم باید با حال و هوا و مضمون فیلم ارتباط داشته باشد نه اینکه به بهانه فیلم کنسرتی ترتیب بدهیم که نه تنها کمکی به بیننده نکند بلکه او را از فضای فیلم هم دور کند.

-و سوال آخر.مخاطب این گونه سینما کیست؟

اصولاً باید مخاطبی عام داشته باشد.یعنی تمام مردم.صرف نظر از اینکه متعلق به کدام قوم و ملت هستن و این بهترین راه برای شناخت ما از همدیگر است.یک فیلم کردی باید بین مردمان دیگر دیده شود و همین طور یک فیلم متعلق به لرستان یا آذربایجان یا... . سینما بهترین و کامل ترین راه برای شناخت مردم از یکدیگر است. این نوع سینما نباید در چارچوب جشنواره ها و نمایش های محدود بماند. متاسفانه در سال های اخیر ذائقه تماشاگر ایرانی با سریال ها و فیلم های سینمایی احمقانه بی معنی به شدت آسیب دیده است. و کار سختی ست که مخاطب را برای دیدن این فیلم ها که بیشتر وجه فرهنگی دارند ترغیب کرد.تماشاگر را باید برای دیدن این نوع سینما تربیت نمود.و این امکان وجود ندارد مگر با بازگشت به خویشتن و بازیابی هویت خود و احساس مسئولیت در قبال فرهنگ و ادبیات و تاریخ و زبان خود.

 

چاپ شده در روزنامه همشهری/یکشنبه 29 تیر 1393 

 

 

   + لیلا نوروزی - ٦:٠۳ ‎ب.ظ ; یکشنبه ٢٩ تیر ۱۳٩۳

آداملار گئدیر؟؟؟

نگاهی به مجموعه شعر "آداملار گئدیر،یوخسا قاییدیر" سروده آیدین آراز

 لیلا نوروزی

 

"آداملار گئدیر،یوخسا قاییدیر" مجموعه ایست به زبان ترکی در 86 صفحه،نوشته ی شاعر جلفایی،آیدین آراز، توسط انتشارات کشمر در سال 92 منتشر شده است.این مجموعه شامل چهار فصل: "رادیکال سئوگی دن و آغ شعرلر"، "آداملار گئدیر،یوخسا قاییدیر"،  "بالیق چی مونولوق لاری" و "ماهنی لار" می باشد.

 

1.کلمات فید اوت میشوند!

کار شاعر مگر چیست جز اینکه با کلماتش روی سطرها را سفید کند و آن را به مخاطبی ارائه دهد که خسته از دود و بوق و تبلیغات نصقه و نیمه روی دیوارها، میخواهد در یک واژه ی امن آرام بگیرد؟ او مجبور است حرفش را کوتاه کند و در همین پیتزای کوچک، نه. در همین  پیراهن کوچک، نه.نه.اصلا در همین پنجره کوچک، آنچه را که پشت گلویش بزرگ شده و انگشتهایش برای گفتنش هی خودشان را به کاغذ و قلم می کوبند،نشان دهد.بنویسد.او مجبور است پایان شعر را ناپدید کند.مجبور است با چند کلاغ که هیچ وقت به خانه سفید نخواهند رسید، فیلم را تمام کند.اصلا شعر همین است:سفیدی و سیاهی.طوری که نه سفیدِ سفید باشد.نه سیاهِ سیاه:

قارغالارلا  بیرگه گلدی قار

شهری سطیر------

----- سطیر------ سانسور ائله دی

تکجه قارغالار قالدی (صفحه 28)

 

2.شعر تنها نیست!

شعر فقط کنار هم گذاشتن کلمات نیست. این نیست که یکی بخواندشان و بر اساس وجه بیرونی آنها معناشان کند.مثلا همین واژه همیشگی "درخت"! که در برخورد اول فقط یک درخت است.ولی طی رخدادی که شاعر به انجام می رساند و تجربه ای که خواننده های مختلف از درخت دارند و از طرفی روند تاریخی آن در دنیای ادبیات و هنر و صنعت و زندگی اجتماعی و ...،درخت دیگر یک تنه با شاخه و برگ نیست.هرچه کنش بین مفهومی که شاعر دست به خلق آن می زند با وجه بیرونی بیشتر شود،نوشته ارزش بیشتری پیدا می کند. و این برمی گردد به خلاقیت و تجربه نویسنده که چه طور واژه ها را کنار هم بچیند و با برخوردهایی که با زبان و صدا و... دارد،به تشبیه برسد. به این شکل است که اسارت به کلمه کشیده می شود:

قوش لار قفس لرده سوسموش

بایاض،اوچوش لاردا سولموش

قارغالارا یالواریرام

منیم اوچون بیر دوور اوچسون لار

اوچماق یادیمدان چیخماسین (صفحه 32)

 

3.زبان و تفکر

بر اساس فرضیه "ساپیر-ورف"، زبانی که با آن سخن می گوییم،اندیشه ما را تعیین می کند.یک زبان می تواند اندیشه ای را "خوب" تلقی کند و زبان دیگر نه.با کشف رمز ورازهایی که در زبانها وجود دارد، می توان به ارتباطی جهانی دست یافت. چرا که این زبان است که ادبیات را تقسیم بندی می کند.این عنصر ابتدا با شکل و ظاهر موجب برقراری ارتباط میشود و در لایه های بعدی ست که به تشریح ساختار میرسد.زبان شاعرانه کار اصلی اش با تخیل مخاطب است!و هر اندازه حرفه ای باشد،مخاطب صمیمت بیشتری با متن و راوی و سوژه برقرار می کند:

"آیین اوستونه قار یاغیردی

آی آداملاری چوخ رومانتیک دیلر

قار آدام لاری بویویوردولر..."

صوبح گاها گئدیردیگ

سول آیاغیم بؤیوک طبلین آلتیندان قاچیردی هردن

سن خیالیمدان قاچمیردین

سن اوردایدین

بئشینجی سیرادا،آلتینجی نفرین بئینینده...

پونون لو گون لریمین جنازه سینی سالیردیم آزالمایان آی لارین گئجه سینه...(صفحه 52)

 

4."حرفها من را زدند"

......... ..... .. ...... .. . .......:

بالیقچی تورونو آپارمیردی دنیزه

بالیق قولاغی ییغیردی ساحیلده

بالیقچی سؤزله دولویدو (صفحه 78)

   + لیلا نوروزی - ۸:٠٢ ‎ب.ظ ; جمعه ٢٥ بهمن ۱۳٩٢