مستند من عصمت ام در بانی فیلم

http://banifilm.ir/%D9%85%D9%86-%D8%B9%D8%B5%D9%85%D8%AA-%D8%A7%D9%85%D8%8C-%D9%85%D8%B3%D8%AA%D9%86%D8%AF%DB%8C-%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87%E2%80%8C%DB%8C-%D9%85%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D9%86%D9%87/

فیلم مستند «من عصمت ام» به زودی آماده‌ی اکران می‌شود.
به گزارش ایلنا، فیلم مستند «من عصمت ام» ماجراهای زنی آذربایجانی به همین نام است که با وجود اجاره نشینی،با دو دختر خود تمام وقت خود را صرف حیوانات بی سرپرست و خیابانی می کند و از جان و مال خود برای این کار مایه می گذارد.او هر روز و در تمام فصل ها از ساعت هفت صبح تا نه شب مشغول غذا دادن و درمان حیوانات داخل و بیرون شهر است. و در این راه سختی های زیادی میکشد و حتا گاها مردم ضرب و شتم مردم و توهین آنها قرار می گیرد که او را فردی بی عقل خطاب می کنند.اما با همه این احوالات او دست از این کار نمی‌کشد…
نویسنده و کارگردان این فیلم لیلا نوروزی ست که علاوه بر فیلم‌سازی در زمنیه ادبیات نیز فعالیت دارد و تا کنون سه کتاب از او چاپ شده است.
سایر عوامل نیز به ترتیب عبارتند از: تهیه کننده:محمد علیمرادی، تدوین:قادر فریور، تصویر:عسگر قلی نژاد،محمد علیمرادی، دستیار کارگردان:پرستو نوروزی
این فیلم به زودی آماده شرکت در جشنواره های داخلی و خارجی خواهد بود.

   + لیلا نوروزی - ۸:٥٧ ‎ب.ظ ; چهارشنبه ۳٠ تیر ۱۳٩٥

مصاحبه ام با نشریه خبر آذربایجان

“Sponsorlar türkcə uzunmetrajlı filmlərə maliyyə ayırmağa maraqlı deyillər”

İranlı qadın yazar və rejissor Leyla Novruzi milliyyətcə azərbaycanlıdır. O, həyatının böyük hissəsini filmə və ədəbiyyata həsr edib. İndiyədək bir hekayə və iki şeir kitabı işıq üzü görmüş Leyla Novruzi həm də iki qısa filmin və son günlər geniş müzakirə olunan “Mən İsmətəm” sənədli filminin rejissorudur. Azərbaycan dilində çəkilmiş “Mən İsmətəm”, daim heyvanları qoruduğu və onlara himayədarlıq etdiyi üçün ətrafdakı insanların mənfi münasibətinə məruz qalmış təbrizli bir qadının həyatından bəhs edir. Xanım Novruzi İranda qadınların filmdə və ümumən yaradıcı həyatda yeri, son günlər meydana çıxmış Azərbaycan dilində film çəkmək ənənəsi və İran qadınının gündəlik həyatda üzləşdiyi çətinliklər barədə fikirlərini bizimlə bölüşür. 

 

“Baş qəhramanın ana dili türkcə olduğundan filmi türkcə çəkdik”.

 

- Leyla xanım lütfən bizə bir qədər yazar və rejissor kimi gördüyünüz işlərdən bəhs edin. 

- Mən on ilə yaxındır ki hekayə, şeir, ssenari və s. yazıram. Bu illər ərzində üç kitabım nəşr olunub. Bir hekayə və iki şeir kitabı.
Film sahəsində də aktrisa, fotoqraf, dekorator və s. kimi çalışmışam. Həmçinin iki qısametrajlı filmin də rejissoruyam. Üçüncü filmim “Mən İsmətəm” adında ilk sənədli filmimdir ki, bu yaxınlarda bitib və onunla festivallarda iştirak etməyə hazırlaşırıq.

 


- Kənardan baxanda İran cəmiyyətində kişilərin qadınlar üzərində bir üstünlüyü hiss olunur. Halbuki siz İranda qadın rejissorsunuz. İranda qadın rejissorlar çoxdurmu? Yaradıcı sahədə işləyərkən qadın-kişi fərqi nə dərəcədə hiss olunur?

- İranda güclü qadın rejissorlar, aktrisalar, yazarlar var. Məncə, yaradıcı sahədə işləmək üçün təkcə yaxşı fikirlər lazımdır. Qadın, kişi fərq etməz. Ancaq etiraf etməliyik ki, İranda yaradıcı qadınlar kişilərdən daha çox problemlərlə üzləşirlər…

 

- Bu yaxınlarda Təbrizli Bəhmən Ərk və Bəhram Ərk qardaşlarının Azərbaycan dilində çəkdikləri “Soyuq” filmi İranda nümayiş olundu. Quzey Azərbaycanda yaşayanlar üçün İranda azərbaycanca filmin yayımlanması xeyli gözlənilməz xəbər oldu. Sizin filminiz də Azərbaycan dilindədir. İranda azərbaycanca filmlər əvvəllər də çəkilirdimi, yoxsa bu yeni yayılmış bir haldır?

- Ərk qardaşlarının filmi İran Azərbaycanı üçün böyuk bir hadisədir  və filmimizə yenidən can verdi. Bizim azərbaycanlılar arasında güclü rejissorlar var ki, illərdir ana dilimizdə, yəni türkcə film çəkiblər və yaxşı mükafatlar da qazanıblar. Lakin bu danılmazdır ki, son illərdə rejissorlarımız arasında ana dilimiz türkcədə film çəkmək həvəsi artıb. Qeyd etməliyəm ki, bu filmlərin böyük hissəsi qısametrajlı filimlərdir, çünki sponsorlar türkcə uzunmetrajlı filmlərə maliyyə ayırmağa maraqlı deyillər.

 

“Bütün ürəyiylə heyvanları sevən bir qadın təsəvvür edin”. 

 

- Filminizi azərbaycanca çəkmək arzusu necə yarandı? Axı, farsca olsaydı, yəqin İranda daha çox yayılardı. Bu özünüzü daha yaxşı ifadə edə bilmək üçün idimi? 

- Mənim çəkdiyim sənədli filmin baş qəhrəmanı İsmət GüneyAzərbaycanda yaşayır, ana dili türkcədir və film gerçək həyatda baş verən hadisələrə əsaslandığı üçün qəhrəman öz dilində danışmalıdır, əks halda bu sənədli film olmazdı. Qəhrəmanın gerçək həyatını əks etdirərək filmi daha təsirli hala gətirmək mümkündür.

 

- Filminiz qadın və heyvan hüquqlarına qarşı həssaslığı ifadə edir. “Mən İsmətəm” filmini çəkmək ideyası necə yarandı? Niyə, məhz, İsməti filminiz üçün mövzu seçdiniz?

- Bu filmin mövzusunu cənab Məhəmməd Əlimuradi təklif etdi və İsmət xanımın bir neçə fotosunu yolladı. İsmətin həyatı mənə çox maraqlı gəldi. Təsəvvür edin: bir qadın bütün ürəyiylə heyvanları sevir və onları öz himayəsi altına almaq üçün böyük çətinliklərə dözür. Məncə, İsmət həm uşaqlarına, həm də sahibsiz heyvanlara anadır. Biz öz müşahidələrimizdə qadınların, ümumiyyətlə, heyvanları bəsləməklə maraqlandığını görmüşük, amma bütün qadınlardan fərqli olaraq İsmət xanımın həyatı heyvanlara başdan-başa sevgidən və məhəbbətdən ibarətdir. Onu yaşadan bu sevgi həm də bizim filmimizə güc verdi.

 

“Yaradıcı sahədə işləmək üçün təkcə yaxşı fikirlər lazımdır”

 

- İranda sənədli film çəkərkən nə kimi çətinliklərlə üzləşdiniz? Ümumiyyətlə, sənədli film çəkməyin çətinlikləri nələrdir?

- Sənədli film çəkərkən çəkilişə nə zaman başlayacağın əvvəldən məlum olmur, digər yandan professional dekorasiyalardan faydalanmaq imkanı da olmur. Bu səbəbdən dolayı sənədli film hər zaman daha çətin başa gəlir. Biz bu filmi tamamilə qeyri-peşəkar avadanlıqlarla çəkmişik. Məsələn, filmi foto çəkmək üçün nəzərdə tutulmuş “Canon 60” fotokamerası ilə çəkmişik. Elə səs avadanlıqlarımız da kifayət qədər qeyri-peşəkar idi. Əlbəttə, sənədli film çəkilişində bunlara icazə verilir, amma dəstəyimiz olsaydı, bir çox problemlərimizi ortadan qaldırardıq.
Bu cür sənədli filmləri çəkərkən gərək filmin baş qəhrəmanı ilə birgə küçədə-bayırda gəzəsən, millətin baxışlarına və sözlərinə təhammül edəsən. Əlbəttə ki, çəkiliş zamanı Təbriz xalqının sevgisini və anlayışını gördüyümüzü də qeyd etməliyik. 

 

“Filmimizin baş qəhrəmanı əməlləriylə sübut etdi ki, qadın heç də zəif cins deyil” 

 

- Adətən, İran filmlərində tez-tez qadın faciələrinə rast gəlirik. İsməti İran qadınlarının çoxunun ümumi obrazı saymaq olarmı? Yəni İranda sırf zəif cinsdən olduğu üçün kişilər tərəfindən mənfi münasibətə məruz qalmaq ənənəsi nə qədər yayğındır?

- Filmimizi çəkməkdə məqsədlərimizdən biri bu stereotipi sındırmaq idi. İsmət xanım öz əməlləriylə sübut edir ki, qadın zəif cins deyil, “Mən İsmətəm” filmində baş qəhrəman qadın olmaqdan daha çox heyvan sevərliyinə görə bir sıra insanlar tərəfindən əziyyətə məruz qalır.

  

- Keçmişdə İranda qadınların cəmiyyətdə basqılara, ayrıseçkiliyə məruz qalması haqda çoxlu xəbərlər alırdıq. Yaxın dövrdə isə İranda modernləşməyə doğru bir açılım başlanıb. Bəs indi İran qadınlarının durumu necədir, qadınlar öz haqlarını qoruyarkən hansı məhdudiyyətlərlə qarışılaşırlar? 

- Diqqətlə müşahidə etdikdə İran qadınlarının üzləşdiyi bir çox məhdudiyyətlərdə, məhz, qadınların özlərinin günahkar olduğu görünür.
Cəmiyyətin basqısı nə qədər olursa olsun, o cəmiyyətdə bir qadın öz istəklərinin arxasınca gedə bilər, məsələn musiqi ifa edə bilər, maşın sürə bilər, elmlə məşğul ola bilər. Son söz olaraq onu deyim ki, qadının yolunu açan tək şey onun cəsarəti və düşüncəsidir.


Söhbətləşdi: NamiqHüseynli

   + لیلا نوروزی - ۱٠:٢٤ ‎ب.ظ ; یکشنبه ٢٢ فروردین ۱۳٩٥

فیلم من عصمت ام

 

«من عصمت ام»، مستندی درباره‌ی مادرانه‌ی یک زن برای حیوانات بی‌سرپرست

«من عصمت ام»، مستندی درباره‌ی مادرانه‌ی یک زن برای حیوانات بی‌سرپرست

فیلم مستند «من عصمت ام» به زودی آماده‌ی اکران می‌شود.

به گزارش خبرنگار ایلنا، فیلم مستند «من عصمت ام» ماجراهای زنی آذربایجانی به همین نام است که با وجود اجاره نشینی،با دو دختر خود تمام وقت خود را صرف حیوانات بی سرپرست و خیابانی می کند و از جان و مال خود برای این کار مایه می گذارد.او هر روز و در تمام فصل ها از ساعت هفت صبح تا نه شب مشغول غذا دادن و درمان حیوانات داخل و بیرون شهر است. و در این راه سختی های زیادی میکشد و حتا گاها مردم ضرب و شتم مردم و توهین آنها قرار می گیرد که او را فردی بی عقل خطاب می کنند.اما با همه این احوالات او دست از این کار نمی‌کشد...

نویسنده و کارگردان این فیلم لیلا نوروزی ست که علاوه بر فیلم‌سازی در زمنیه ادبیات نیز فعالیت دارد و تا کنون سه کتاب از او چاپ شده است.

سایر عوامل نیز به ترتیب عبارتند از:

تهیه کننده:محمد علیمرادی

تدوین:قادر فریور

تصویر:عسگر قلی نژاد،محمد علیمرادی

دستیار کارگردان:پرستو نوروزی

   + لیلا نوروزی - ۱٠:٢٠ ‎ب.ظ ; یکشنبه ٢٢ فروردین ۱۳٩٥

مجموعه داستان کیوسک

نوشتن سرنوشت من است

لیلا نوروزی: مجموعه داستان کیوسک، برای من حاصل یک دهه نوشتن است. آغازی که در آن، شوق و شور پانزده سالگی همراه بود با تصمیم برای کلمه‌ی مقدس «داستان». هر چند از‌‌ همان آغاز می‌شد فهمید که قضیه به راحتی یک تصمیم نیست و باید جان داد تا خلق کرد و سر داد برای حفظ کلمه...
این مجموعه در بردارنده هشت داستان کوتاه با مضامین و شخصیت‌های مختلف هست که با تکرار شخصیت‌ها در متن یکی و پس زمینه دیگری، ارتباطی زنجیروار بین آن‌ها برقرار شده است (فرنگیس، سیاوش، مادام، آقا اسماعیل، گلناز و...) و سعی شده است بدون هیچ گونه حاشیه‌پردازی و جناح گیری، تنها به اصل «داستان بودن» تاکید شود. چرا که تنها مساله مهم برای کسی که داستان می‌نویسد، ذات خود این کلمه است. شخصیت‌ها همه ساخته و پرداخته قلم بوده و تمام دیالوگ‌ها مستلزم این شخصیت‌ها و فضایی ست که خلق شده: یک جامعه با انواع و اقسام دیدگاه‌ها، نگرش‌ها و طرز برخوردهایی که از دید قلم دور نمی‌ماند...
من هم مثل هر نویسنده دیگری دوست داشتم کودکم به صورت کاغذی چاپ شود. شاید به این دلیل روشن که از‌‌ همان هفت سالگی معصوم که نوشتن را یاد گرفته‌ام، مثل همه دوستانم از بوی کاغذ لذت برده‌ام. حالا هم از صمیم دل می‌خواستم که این کودک کاغذی را بغل کنم و بگویم «این فرزند دلبند من است». قرارداد را هم با نشر محترم نیماژ بستم. و در انتظار... اما متاسفانه در مرحله اول کسب مجوز، دو تا از داستان‌ها حذف شد و داستان‌های دیگر هم اصلاحیه خوردند. و من با دو داستان جایگزین، دوباره برای مجوز اقدام کردم. این بار هم دو تا داستان دیگر حذف... حالا بعد از دو سال، از هشت تا داستان، فقط چهار داستان مجوز گرفته بودند، آن هم با اصلاحیه! به قول سمفونی مردگان: «یک سرِ مانده بر نیزه»... در ‌‌نهایت تصمیم بر این شد که قید بچه‌ی کاغذی بدون دست و پا و سر را بزنم، اما آن را سالم و در یک «دوشنبه» ی خوب به دنیا بیاورم! با وجود اینکه کتابِ این طوری خواندن سخت است و شاید به این دلیل که رقیبی برای انتشاراتی‌ها نباشد، تبلیغاتش هم خیلی کم است، اما دلم روشن است که مخاطبانش را می‌یابد...
و در ‌‌نهایت تشکر می‌کنم از کسانی که بی‌تعلق نوشتن را به من یاد داده‌اند و ممنونم از دوستانی که برای چاپ این کتاب چه به صورت کاغذی و چه اینترنتی زحمت کشیدند.

***

 

   + لیلا نوروزی - ٩:۳٦ ‎ب.ظ ; یکشنبه ٢٢ فروردین ۱۳٩٥

nabat filmi

 

Elçin Musaoğlu”nin musahibasi

leila noroozi

 

 

  

    1966-1cı ildə Azərbaycanda doğulub.‌Əvvəl Azərbaycan İncəsənət Universitetində “teatr rejissoru” fakultəsində,‌sonra isə Moskva Teatr Universitetində oxuyub ve Teatrda tamaşalar qoyub.‌Sonra isə AZTV də, “Telefilm” studiyasında çalışıb.‌Burda 50-dən çox dokumental film çəkmb.‌İki böyük filmi:‌“40-cı qapı” və “Nabat” 

nabat filmini yaradmağ fikri hardan sizə ilham oldu  

     “Nabat”‌ın ideyası mənim atam Musa Qulusoyun povesti əsasında yaranıb.‌Daha doğrusu,‌Qarabağ savaşı zamanı mən dokumental filmlər studiyasında  çalışırdım.‌Biz tez-tez cəbhədə olurduq.‌Hər dəfə ya özüm şahidi olurdum,‌ya da dostlarımın söylədikləri bu ideyanın yaranmasına yardımçı oldu.‌Məsələn,‌eşidirdim və ya görürdüm ki,‌erməni qəsbkarları kəndi top atəşinə tutublar.‌Kənd camaatı məcburən evlərini qoyub çıxırlar. Amma bir yaşlı qadın getmir.‌Soruşanda ki,‌-ay ana,‌sən niyə getmirsən? Cavab verirdi ki-‌“hara gedim,‌ay bala?‌Ərimin də,‌oğlumun da qəbri burdadır. Mən onları burda qoyum necə gedim.Bir də ki,‌bura mənim torpağımdır”. Bunu ancaq analar edə bilər.

Ona görə Azərbaycanın belə qəhrəman anaları haqqında film çəkmək ideyası yarandı.‌Mən bu əhvalatları atama danışdım və ondan rica etdim ki, yazsın.‌Atam əslində tarix professorudur,‌həm də yazıçıdır.

  Bu snaryonun ustundə neçə müddət çalışmısınız? 

    Senari üzərində dostum Elxan Nəbiyevlə 1-il işlədik.

 


 
Rəhim bəşarətlə Əməkdaşlıqız hardan baştutdu? 

    Abdulrəhim Beşaratla 2007-ci ildə Tehranda tanış olduq.‌O zaman mən “40-cı qapı” filmini çəkməyə hazırlaşırdım.‌İlk tanışlıqdan sözümüz tutdu.‌Və beləcə dostlaşdıq.‌Ona görə “Nabat” filmini də onunla işlədik.

 

 

.Nədən bir iranlı xanım artisti bu filimdə ilk rol üçun seçdiniz? 

Əslində mən aktrisanı hər yerdə axtarırdım.‌İlk əvvəl Bakıda,‌sonra Türkiyədə axtardım.‌Türkiyədə xoşuma gələn aktrisa vardı,‌amma onların kontraktları bir neçə il əvvələ bağlanır.‌O üzdən alınmadı.‌Motamedaryanı Rəhim təklif etdi.‌Mən onu tanımırdım.‌Onun bir neçə filminə baxandan sonra razılıq verdim.

 

 

.Buna baxaraq ki xanım Fatimə mötəmidarya Azərbaycanıların dilini başa düşməyirdi onla çalışmaq sizin çün zəhmətli gəlmədi? 

Xanım Motamedarya azərbaycan türkcəsini bir az bilirdi,‌hətta mahnılar da oxuyurdu bizim dilimizdə.‌İşimiz çətinə düşəndə Rəhim tərcüməçi kimi yardım edirdi. 

 

 

.Iran sinəmasıyla ilgizi necə görürsünüz? 

İran sinemasında tanıdığım və hörmət etdiyim çox insanlar var.‌İlk filmimin səs,‌montaj və labarator işlərini İranda etdim.‌Bu işdə mənə ən çox yardımçı olan adamlar-‌Məsud Behnam (Allah ona rəhmət eləsin) və ağaye Bədii oldu.‌Sağ olsunlar!

İndi İran sinemasında çox dostlarım var.‌Rza Mirkərimi,‌Sasan Naxai,‌Mehdi Əkbərpur,‌Bəhmən Ərdəlan,‌Delpak və s. 

 

 

Filmi əgər iki hissəyə bölsək ilk hissəsi tamaşaçıya çox cəzəbəli gəlir amma nabatın hayatyoldaşı öləndən sonra filimdə çoxlu şeylər tikrar olur və nəzərə gəlir filmin zamani faydasız artib! Sizcə bu iş filmə zərər verən deyil mi?

 

Bu filmi çəkməyə başlamazdan əvvəl mən hamıya dedim ki,‌bizim film başqalarında fərqlənməlidir.‌Adam küçədən gələn kimi salona girib dondurma və ya popcorn yeyə-yeyə  filmə baxmamalıdır.‌Bizim film bir az başqa münasibət istəyir.‌Bizim filmdə seyirçinin ürəyinin ritmi dəyişməlidir, hər şeyi unudub filmin içində olmalıdır.‌Bu film sükutun simfoniyasıdır.‌Bu film pıçıltıyla danışan filmdir.‌Təkrar dediyiniz səhnələr,yəqin lampaları yandırmaq səhnələrini nəzərdə tutursunuz,‌həmən dediyimin sükutun ritminə xidmət edir.‌Kimlərsə mən dediyimi hiss edir,‌təbii ki,‌kimlərsə də yox.‌Bu normaldır.

Film haqqında bir çox ölkələrdə məqalələr yazılıb.‌Amma mənim üçün ən yadda qalanı bir alman sinema yazarının məqaləsi idi.‌Orda belə ifadələr var:

 “Mən filmə baxanda,‌15 dəqiqədən sonra ürəyimin ritmi dəyişdi.

https://www.trigon-film.org/de/movies/Nabat))

Bu mənə çox maraqlı gəldi.‌Deməli bizim əvvəlcədən düşündüyümüz doğru imiş.

 

 

 

.Belə nəzərə gəlir ki Azərbaycanda bu sayaxda filimlər ispanserlər tərəfindən az dəstəhlənir. sizin spanseriz kimidi? 

“Nabat” filmi Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və Turizm Nazirliyi tərəfindən maliyələşib.

 

 .Dünya səviyyəsində sixusən Azərbaycanda bu filim necə qarşılandi? 

”Nabat” filmi ilk premiyeri 71‌ci- Venice Film festivalında oldu.‌Ondan sonra bir çox festivallara getdi.‌Maraqlısı odur ki,‌dünyanın hər yerində bizim filmə çox yaxşı münasibət vardır.‌Adamlar filmin məğzinə çox diqqətlidirlər. Əslində Nabat dünyanın anası obrazıdır.‌Çünki Nabat həyatı,‌harmoniyanı qorumağa çalışır.

 

 

 

 

 

 

 

                                         

 

   + لیلا نوروزی - ٩:۱۳ ‎ب.ظ ; یکشنبه ٢٢ فروردین ۱۳٩٥

نگاهی از مصطفی سلیمی بر مجموعه کیوسک

آدم هایی که هیچ آرزویی ندارند (نگاهی به مجموعه داستان "کیوسک" لیلا نوروزی) نوشته مصطفی سلیمی

مجموعه داستان "کیوسک"اولین مجموعه داستان لیلا نوروزی است. به دلیل اینکه مجموعه داستان (با وجود اصلاحیه های متعدد) موفق به کسب مجوز نشده، لیلا نوروزی مجموعه داستان را اینترنتی منتشر کرده. لینک دانلود این مجموعه در سایت دوشنبه قرار گرفته.

با توجه به مخاطب روز افزون فضای مجازی درسال های اخیر، عده ای از نویسندگان تمایل بیشتری برای انتشار کتاب در فضای مجازی نشان داده اند. به نظر می آید با چنین اقدام هایی، هم، شاهد اعتبار بخشی های بیشتر مخاطب ها به انتشار اینترنتی را شاهد خواهیم بود. هم به نوعی فرار از سانسور و آزادی های بیشتری برای نویسندگان. هم دیدگاه غالب جامعه، که اعتبار داستان را در چاپ کاغذی می دید، کم کم تغییر می کند. و نکته مهم تر از سه مورد ذکر شده، میزان مخاطب در فضای مجازی است. بی شک نویسنده هایی که هدف اصلی آنها، بیان دیدگاه شان در جامعه و جذب مخاطب بیشتری می باشد، در فضای مجازی می توانند چندین برابر انتشار کتاب کاغذی مخاطب داشته باشند.

مجموعه داستان "کیوسک" دارای هشت داستان می باشد. همه داستان ها تقریبا با یک درونمایه، و از یک شیوه نگارش بهره برده اند. همچنین تکرار شخصیت ها و فضا ها را در داستان ها شاهدیم. تکرار شخصیت سیاوش، فرناز. فرنگیس و... استفاده متعدد از نشانه هایی مثل پیاز داغ و آشپزی. زاویه دید همه داستان ها اول شخص درونی است. و با تکنیک بازگشت به گذشته روایت پیش می رود.

همه شخصیت ها یک زندگی روزمره را تجربه می کنند. زیستی که برخلاف میلشان پیش می رود.  در گذشته هم بر خلاف میلشان بوده . رابطه ها ی عاشقانه ای که با شکست رو برو شده. مرد هایی که خانواده را رها کرده و رفته اند. زن هایی که بر خلاف میلشان مانده اند تا بچه ها را سرپرستی کنند. شخصیت ها سعادت خود را در فرار از تهران یا شهر محل زندگیشان به اردبیل می بینند. همه شخصیت ها در برابر زندگی نا خوشایند، آرزوهای شکست خورده ، منفعل هستند. هیچ تلاشی توسط شخصیت ها، برای برون رفت از زندگی تکراری دیده نمی شود. زیستن اجباری.  

 

داستان اول کیوسک نام دارد. راوی پسر ده ساله ای که اتفاق های خانه و مدرسه را در حال و گذشته بیان می کند. رابطه مادر و پدرش باهم. محدودیت هایی که پدر به خواهرش اعمال می کند. برخورد پدر و مرد ومرد های دیگر با فرنگیس، زنی که تنها زندگی می کند. رابطه راوی با اعضای خانواده و دوست خواهرش. مادری که هر روز پیاز داغ درست می کند. و در مکالمه های حضوری و تلفنی اش با زن های دیگر،راست و دروغ از پدر بد می گوید. استفاده از نشانه هایی مثل، کاناپه کهنه که پدر می گوید از سمساری خریده. و صدای جر جر کاناپه. صدای کاناپه را فقط پدر و راوی می شنوند. توهم و ترس پدر که ناشی از هجوم نیروهای امنیتی است.

استفاده از نشانه هایی مثل عکس فوتبالیست ها و سیندرلا.

داستان دوم "پرنسس گلهای بابونه" نام دارد. راوی زنی است که شوهرش آیدین ، دو سال پیش به بهانه کار در شهری مرزی، و با هدف زندگی با زنی مو طلایی ، او و پسرش را ترک کرده. زن به بهانه پیدا کردن آیدین و با هدف دور شدن از زندگی تکراری، غرغرهای مادرش، رسیدگی به مشق های پسرش نیما و آشپزی. با سعادت (شوهر دوستش)  برای پیدا کردن آیدین به ارومیه می روند. زن عاشق سیاوش بوده. سیاوشی که با فرناز موطلایی به خارج سفر کرده. سعادت هم از شکست عشقی دوران سربازیش رنج می برد. برای تکمیل روایت، استفاده خوبی از نشانه هایی مثل گلهای بابونه و موی طلایی شده.

داستان سوم" پیانوی کم حرف کشف نشده پرنده" نام دارد. داستان با این جمله ها آغاز می شود: "هواپیما که از زمین بلند شد من برایت دست تکان ندادم. آن موقع ایستاده بودم توی تراس و فکر می کردم حالا باید پینگ فلوید توی گوش ات باشد."

سیاوش همسر و دخترش را رها کرده و رفته. وقایع در حین چت راوی با فرناز، در گفتگو و بازگشت به گذشته ذهنی، بیان می شود. مرد رفته و زن بخاطربچه نمی رود. اتفاقی است که برای راوی و فرناز رخ داده. ماجرای مادری که عاشق ابراهیم تاتلیس بود، مادر نرفت دنبال ابراهیم خان . اگر پدر عاشق گوگوش بود حتما می رفت.

به نظر می آید ادامه روایت و شخصیت های داستان "پرنسس گل های بابونه" تکرار شده. البته با اندکی جابجایی شخصیت ها.

داستان چهارم " قارا یول" در زبان ترکی به معنی راه سیاه است. راوی زنی است که، در شبی برفی، راهی بیراهه شده تا جلوی خودکشی مردی را بگیرد.راوی به سیاق پدرش از پایتخت گریختهو  آرامش را در اردبیل جستجو می کند.  

داستان پنجم "سرخور" راوی زنی است که در دیوانه خانه به سر می برد. بازگشت ذهنی به گذشته روایت را پیش می برد.

"بعد مرگ شوهرم همه مردها عاشقم شده بودند. مردی با پیراهن چهار خانه سرمه ای ایستاده پشت در خانه فرنگیس. فرنگیس می گوید منم دلم می خواست شوهر کنم تا مثل بقیه زن و مرد ها..... ولی نذاشتند. هیچ کس نذاشت. پدر تا فهمید افتاد به جونم و تا تونست کتکم زد...."

"پیر مرد درشت اندام با کلاهی لبه دار وارد حیاط فرنگیس می شود. کتش را در آورده پرت روی آجرهای گوشه حیاط. آفتاب مستقیم دارد آب حوض را بخار می کند. زنی افتاده روی زمین می خزد. پیر مرد موی شرابی اش را چنگ زنده، دنبال خودش روی زمین می کشد. صداتو ببر وگرنه می کشمت. پیر مرد زن را دور حوض بزرگ می کشد.... منم رفتم پیش همونایی که عاشقم بودند.... . هر شب می رفتم خونه یکی شون. تو عمرم اونهمه از زندگی لذت نبرده بودم."  

 برای بیان جایگاه افراد داستان از نشانه هایی مثل، پیراهن سفید ها ، پیراهن آبی ها و پیراهن سیاه ها و...استفاده شده. داستان با جمله "همه آبی پوشیده اند" به پایان می رسد. دیوانه های دیوانه خانه آبی پوش هستند.

 

داستان ششم "شکلک می خندد" نام دارد. راوی زنی است که چهار سال پیش مردی که دوستش داشته را به دلیل خیانت کشته. دوست راوی که با مقتول قرار داشته، قاتل شناخته شده. در چهار سال گذشته ، راوی ساعت پنج صبح روزنامه ها را دنبال کرده، تا خبر اعدام را ببیند. شخصیت دیگر، مادام نام دارد. زنی روس که عاشق مردی ایرانی شده، و آمده ایران. مرد ایرانی مادام و بچه شان را رها کرده و رفته. مادام هم برای فرار به روسیه به همراه بچه اش به اردبیل رفته . موفق نشده فرار کند به روسیه. زندگی اجباری را تحمل می کند. در جایی که نمی خواهد.

داستان هفتم"همین گله" راوی دختر جوانی است که هیچ گاه عاشق نشده. با دوستش رویا، راوی لباس های مورد علاقه اش را می پوشد. روسری آبی و پالتویی که بخاطر قشنگی کلاهش پوشیده. تحت تاثیر تابلوی جیغ ادوارد مونک، می رود روی پلی و به راحتی خودش را پرت می کند پایین. داستان در مسیر پل روایت می شود. با دیالوگ ها و بازگشت به گذشته ذهنی راوی، وقایع بیان می شود. مادری که عکس مردی را،دور از چشم پدر، در صندوق مخفی کرده و همیشه از صاحب عکس تعریف می کند. هزارن دختر خاطر خواه صاحب عکس بوده اند.و به به دروغ می گوید صاحب عکس برادرش بوده و شهید شده است. پسری که مورد علاقه راوی است،همیشه تنهاست. دوست راوی ، "رویا مجسمه است". و نمی گذارد موهایش بیرون باشد.

داستان هشتم "زنی که هر روز صبح"،  راوی داستان، رویای داستان "همین گله" است . هر روز صبح، در ساعتی مشخص یک لیوان شیر به دست شوهرش می دهد. کت شوهر را می پوشاند. زن در حسرت نگاه مرد (هنگام خدا حافظی) می ماند. گفتگوهای بین مرد و راوی در کلماتی مثل، ممنونم و خدا حافظ خلاصه می شود. یا مرد از روزنامه ها و کتاب هایی که خوانده می گوید، وزن تائید می کند. تنها خاطره خوش زن سیگار کشیدنش با راوی داستان قبلی است. مرد ریش هایش را به خاطر کارش کوتاه نمی کند. زن هم نا رضایتی اش از ریش های زبر مرد را مطرح نمی کند. تنها رویای مجسمه می تواند با یک مرد زندگی کند.

 

   + لیلا نوروزی - ۱٢:۳٠ ‎ق.ظ ; چهارشنبه ٢ دی ۱۳٩٤

انتشار کیوسک،کتابی که چاپ نشد

***لیلا نوروزی: مجموعه داستان کیوسک، برای من حاصل یک دهه نوشتن است. آغازی که در آن، شوق و شور پانزده سالگی همراه بود با تصمیم برای کلمه‌ی مقدس «داستان». هر چند از‌‌ همان آغاز می‌شد فهمید که قضیه به راحتی یک تصمیم نیست و باید جان داد تا خلق کرد و سر داد برای حفظ کلمه...
این مجموعه در بردارنده هشت داستان کوتاه با مضامین و شخصیت‌های مختلف هست که با تکرار شخصیت‌ها در متن یکی و پس زمینه دیگری، ارتباطی زنجیروار بین آن‌ها برقرار شده است (فرنگیس، سیاوش، مادام، آقا اسماعیل، گلناز و...) و سعی شده است بدون هیچ گونه حاشیه‌پردازی و جناح گیری، تنها به اصل «داستان بودن» تاکید شود. چرا که تنها مساله مهم برای کسی که داستان می‌نویسد، ذات خود این کلمه است. شخصیت‌ها همه ساخته و پرداخته قلم بوده و تمام دیالوگ‌ها مستلزم این شخصیت‌ها و فضایی ست که خلق شده: یک جامعه با انواع و اقسام دیدگاه‌ها، نگرش‌ها و طرز برخوردهایی که از دید قلم دور نمی‌ماند...

 

من هم مثل هر نویسنده دیگری دوست داشتم کودکم به صورت کاغذی چاپ شود. شاید به این دلیل روشن که از‌‌ همان هفت سالگی معصوم که نوشتن را یاد گرفته‌ام، مثل همه دوستانم از بوی کاغذ لذت برده‌ام. حالا هم از صمیم دل می‌خواستم که این کودک کاغذی را بغل کنم و بگویم «این فرزند دلبند من است». قرارداد را هم با نشر محترم نیماژ بستم. و در انتظار... اما متاسفانه در مرحله اول کسب مجوز، دو تا از داستان‌ها حذف شد و داستان‌های دیگر هم اصلاحیه خوردند. و من با دو داستان جایگزین، دوباره برای مجوز اقدام کردم. این بار هم دو تا داستان دیگر حذف... حالا بعد از دو سال، از هشت تا داستان، فقط چهار داستان مجوز گرفته بودند، آن هم با اصلاحیه! به قول سمفونی مردگان: «یک سرِ مانده بر نیزه»... در ‌‌نهایت تصمیم بر این شد که قید بچه‌ی کاغذی بدون دست و پا و سر را بزنم، اما آن را سالم و در یک «دوشنبه» ی خوب به دنیا بیاورم! با وجود اینکه کتابِ این طوری خواندن سخت است و شاید به این دلیل که رقیبی برای انتشاراتی‌ها نباشد، تبلیغاتش هم خیلی کم است، اما دلم روشن است که مخاطبانش را می‌یابد...
و در ‌‌نهایت تشکر می‌کنم از کسانی که بی‌تعلق نوشتن را به من یاد داده‌اند و ممنونم از دوستانی که برای چاپ این کتاب چه به صورت کاغذی و چه اینترنتی زحمت کشیدند.

   + لیلا نوروزی - ۱٢:٠۸ ‎ق.ظ ; چهارشنبه ٢ دی ۱۳٩٤

کافه های خوب شهر ما!

 

برای رسیدن به سواد و داشن هنری،حضور در جمع و تبادل اندیشه و افکار قطعاً راهی ست که می تواند راه گشای بسیاری از ایده های نو گردد. و وجود فضا یا ایجاد آن لازمه ایست برای دست یافتن به این امر.خوشبختانه در یک سال اخیر شاهد ایجاد کافه های هنری در اردبیل بوده ایم.کافه هایی که صاحبان آنها،خود نیز از اهالی هنر یا دوست داران آن به حساب می آیند و هر کدام گوشه ای از شهر اردبیل با ایجاد فضایی که دارای میزانسنی هنری ست،سعی در ارتباط جمعی اهالی هنر داشته اند.این اهالی  در سالهای گذشته همیشه جای خالی چنین میز گردهایی را در اردبیل حس می کردند.کافه ها قبلاً کافه هایی عمومی بودند و اگر کافه ای هم مختص به دوستان هنر دوست ایجاد میشد،فضا و معماری اش بدون ذوق هنری و بیشتر در راستای اهداف تجاری می بود.اما خوشبختانه در این یک سال این دیدگاه شکست و کافه هایی چون کافه هنر،کافه دی،بوم و ... در جغرافیایی از اردبیل که جاهای دنجی نیز به حساب می آیند به وجود آمدند.حالا ما در شهرمان فقط برای صرف قهوه و چای و بستنی و گپ های دوستانه نیست که دلمان برای کلمه "کافی شاپ" تنگ می شود.این کافه ها هر کدام خود کتابخانه ای دارند که هرچند هم آدم کتاب خوانی نباشیم،به وقت انتظار پشت میزها سرکی به کتابهایی که بیشترشان را مشتری ها به یادگاری هدیه داده اند می زنیم و شده به اندازه دو صفحه آنها را ورق زده و دو کلمه،دو اسم،دو اتفاق به چشممان می خورد تا فردا اگر کسی ازمان پرسید آخرین بار کی کتاب خوانده ای،نگوییم نه سال پیش.این از بالا رفتن زمان مطالعه! اما قضیه فقط کتاب نیست. بعضاً شاهد برپایی گالری های نقاشی نیز هستیم.یعنی آثار تجسمی هنرمندان جوان شهرمان دیگر فقط برای قاب زدن به دیوار خانه خودشان نیست.آنها آثار خود را می توانند در این گالری ها به نمایش بگذارند.بدون آنکه مجبور باشند برای ایجاد نمایشگاه نوبت بگیرند.عکس ها هم همین طور. یک کار خوب دیگری که کافه دی دست به آن زده و به زودی در دیگر کافه ها هم شاهد خواهیم بود،برگذاری شبهای هنری ست.مثلاً شب داستان،شب شعر،شب گرافیک.در این اتفاق خوشایند،مهمانهایی دعوت می شوند و جلسه نقد یا صرفاً فقط جلسه خوانش برگذار میشود. و سعی بر این می گردد که دعوت شدگان همگی از یک طیف فکری باشند و تبادل افکار در حوزه مورد بحث آن شب انجام شود.برگذاری نمایشنامه خوانی نیز یکی دیگر از کارهای خوب کافه های ماست!البته در این میان شاید جای هنرهای موسیقی و فیلم خالی باشد. که امید می رود در جلسات آینده با یک تدبیر خوب پای این دو هنر والا را هم به این جمع باز کرد.

قَهوه، محرک، نوشیدنی، گرمسیر

 

همه اینها به کنار!این کافه های یک ساله پیوند عجیبی با طبیعت دارند.خوشبختانه دیگر از تزئینات مصنوعی و زرق و برق دار و کف پوش های آنچنانی خبری نیست.دیوارها و میزها و صندلی ها و حتا تابلوها همه نمادهایی از طبیعت هستند که می توانند به مشتری برای ساعتی هم که شده احساس دوری از زندگی شهرنشینی و دود و ترافیک و حضور در دل یک درخت را بدهند!یعنی کافه هایمان قبل از خانه هایمان دارند سمت معماری پایدار میروند.

 امیدواریم که این فضای فرهنگی بتواند پله ای برای پیشبرد هنر شهرمان گردد.

   + لیلا نوروزی - ۱۱:٠٥ ‎ق.ظ ; یکشنبه ۱٢ امرداد ۱۳٩۳

سینمای بومی

مصاحبه ای با رضا صیامی زاده در رابطه با سینمای بومی

لیلا نوروزی

 

رضا صیامی زاده،متولد 1344، فارغ التحصیل سینما در سال 1370.به مدت سه سال مدیریت انجمن سینمای جوانان اردبیل را به عهده داشت و همزمان کارگردانی نیز تدریس می کرد.از سال 70 فعالیتش را به صورت موازی  در صداو سیما به عنوان تهیه کننده و کارگردان شروع کرد. و تا به امروز با شبکه های مختلف داخلی و خارجی همکاری داشته است.حاصل فعالیتش چهار تله فیلم به عنوان تهیه کننده و کارگردان،دو سریال به عنوان نویسنده فیلمنامه، تهیه کننده و کارگردان دو سریال و حدود چهل فیلم و مستند است.

 

- تعریف شما از سینمای بومی چیست؟

سینمای بومی واژه ایست که در سالهای پس از انقلاب به کرات شنیدیم.معاونت سینمایی وزارت فرهنگ و ارشاد همواره از آن به عنوان الویت های خود نام برده است.تعداد زیادی فیلم نیز ساخته شده که منتسب به سینمای بومی قلمداد می شود.ولی هنوز تعریف دقیقی از آن ارائه نشده است.واقعیت این است که واژه بوم در ذات خود مبهم است.به لحاظ لغوی محل زندگی ست.اما به چه معنی؟ بوم یعنی روستا یا شهر؟یا کشور محل زندگی؟

- یعنی این نوع سینما هنوز نتوانسته المانهایی مختص به خود را تعریف کند یا با برخورد اشتباه مواجه بوده است؟

صد در صد!البته منظور متولیان سینمای ایران از بوم را میشود به سینمای اقوام و فرهنگهای قومی تعبیر کرد در مقابل سینمای ملی که منظورشان فرهنگ ایرانی در وجه کلی آن است.آیا با این تعریف چیزی به عنوان سینمای بومی وجود دارد؟فیلم های ساخته شده ممکن است هر یک واجد یکی از ویژگی های قومی باشند اما هرگز سینمایی که مبتنی از ارزشهای فرهنگی اقوام در ایران باشد خلق نشده است.برخی نیز فیلم های ساخته شده با موضوعات فولکلور را سینمای بومی و قومی می نامند و البته بیشتر سعی می شود سینمای بومی در محدوده فولکلور باقی بماند که اصلاً درست نیست.فولکلور تنها بخشی از فرهنگ اقوام و جزء کوچکی از حیات بشری ست.

-در ایران و بخصوص شهر خودمان فیلم های زیادی با نام سینمای بومی ساخته میشوند.با توجه به دیدگاهتان،به نظرتان این سبک رایج چه کارکردی می تواند داشته باشد؟

فیلم های زیادی شاخته شده اند و می شوند.اما مشکل همچنان باقی ست.کدام یک از این فیلم ها توانسته مسائل مختلف فرهنگی،اجتماعی،سیاسی،ادبی،هنری ... شهرمان را به تصویر بکشد؟ترکی صحبت کردن شخصیت های فیلم نمی تواند دلیل خوبی بر بومی بودن آن باشد.هرچند که زبان یکی از مشخصه های فرهنگی مردم است.جای خالی توجه فیلمسازان به مسائل مختلف اجتماعی و سیاسی و تاریخی و ادبی و ... واقعاً خالیست.اصلا کدام یک از فیلمسازان آشنایی با شعر و ادبیات آذربایجان بعنوان یک کل که ما در اردبیل جزئی از آن هستیم،دارد؟یا با تاریخ یا مسائل و مشکلات فرهنگی و اجتماعی.

- به نظر شما چه طور می توان هویت واقعی این سینما را شناخت؟

فکر می کنم باید اول تعریف دقیقی از این سینما ارائه کرد.بدون تعارف و تردید و ترس.آیا سینمای بومی سینمای قومی ست...؟اگر هست که ظاهراً هست،باید ابتدا به زیر ساختها توجه شود.فیلمسازان ابتدا باید خود با فرهنگ و ادبیات و تاریخ و ... خودشان آشنا شوند.مطالعه کنند.خودشان هویتشان را بشناسند.با این وضعیت فعلی امیدی به شکل گیری این سینما نیست.

- فعالیتهای شما نشان از دغدغه تان نسبت به این مساله دارد.آیا تعریفی که می گویید، در کارهاتان به وجود آمده یا عملی شده است؟

تا کنون هیچ سمینار و کنفرانسی برگزار نشده است که تعریفی از این سینما ارائه دهد.من در دو سریالی که خودم نوشتم و ساختم

سعی کردم به این سینما نزدیک بشم.البته شاید سریال و تلوزیون محل مناسبی برای این کار نباشد ولی چاره ای نبود.اولی سریال "روزگار وصل" در سال 1376 که موضوعی در رابطه با تاریخ اردبیل را دستمایه قرار دادم.داستان زندگی مردی که پس از وقایع بعد از جنگ جهانی دوم و مسائل مربوط به فرقه دموکرات آذربایجان مجبور به فرار به شوروی شده و پس از فروپاشی شوروی به اردبیل برمی گردد تا خانواده اش را پیدا کند.دیگری سریال "واپسین کوچ" در مورد عشایر شاهسون و مسائل مربوط به آنها.سریال اول در سال 1378 از شبکه اول سیما و سریال دوم در سال 1387 از شبکه دوم سیما پخش شدند. البته این فیلم های من را هم شاید نشود به طور کامل در محدود سینمای بومی گنجاند. ولی تلاشی بود برای رسیدن به این سینما.

- در مورد عوامل و بخصوص انتخاب بازیگر چه ترفندی به کار برده اید تا فضای مد نظرتان بهتر خلق شود؟

ما دست مان در انتخاب بازیگر بسته است.برای اینکه بتوانیم از شبکه های سراسری زمان مناسب پخش بگیریم مجبوریم از بازیگران شناخته شده استفاده کنیم که اینها در وهله اول نمی توانند به زبان مورد نظر ما یعنی ترکی صحبت کنند.دوم اینکه اگر به زبان ترکی بسازیم شبکه های سراسری پخش نمی کنند.زیر بار زیرنویس هم نمی روند.می گویند خواننده ایرانی عادت ندارد و خوشش نمی آید.در موارد دیگر،غیر از بازیگر،دستمان بازتر هست.

-ساختار فیلمنامه تا چه حد به وقت ساخت این نوع فیلم ها عملی می شود؟

واقعیت این است که وقتی سینمایی به این عنوان شکل نگرفته ساختاری متناسب با این سینما هم بی معنی ست.ساختار فیلمنامه ها بیشتر متاثر از ژانرها و سینماهای دیگر است و این هم یکی از اشکال های اساسی موجود است.

- موسیقی در این گونه سینما معمولا نقش پررنگی دارد و به نوعی جزو نوستالژی های مخاطب بومی محسوب می شود.بنظرتان می شود این نوستالژی ها را دوباره خلق کرد؟

در مورد موسیقی،در این نوع سینما اندکی ساده انگاری وجود دارد.بعضاً با ربط و بی ربط مثلاً یک عاشیق را به زور توی داستان فیلم می گنجانند و فکر می کنند این شد سینمای بومی با موسیقی بومی.همان طور که قبلاً گقتم همه اینها ناشی از عدم شناخت و درک درست از فرهنگ قومی و بومی ست. اگر کسی مثلاً جایگاه عاشیق ها را در ادبیات شفاهی مردم آذربایجان بشناسد می تواند از آن استفاده درستی تو فیلمش داشته باشد و یا مثلاً موسیقی موقام یا موسیقی های جدید. موسیقی فیلم باید با حال و هوا و مضمون فیلم ارتباط داشته باشد نه اینکه به بهانه فیلم کنسرتی ترتیب بدهیم که نه تنها کمکی به بیننده نکند بلکه او را از فضای فیلم هم دور کند.

-و سوال آخر.مخاطب این گونه سینما کیست؟

اصولاً باید مخاطبی عام داشته باشد.یعنی تمام مردم.صرف نظر از اینکه متعلق به کدام قوم و ملت هستن و این بهترین راه برای شناخت ما از همدیگر است.یک فیلم کردی باید بین مردمان دیگر دیده شود و همین طور یک فیلم متعلق به لرستان یا آذربایجان یا... . سینما بهترین و کامل ترین راه برای شناخت مردم از یکدیگر است. این نوع سینما نباید در چارچوب جشنواره ها و نمایش های محدود بماند. متاسفانه در سال های اخیر ذائقه تماشاگر ایرانی با سریال ها و فیلم های سینمایی احمقانه بی معنی به شدت آسیب دیده است. و کار سختی ست که مخاطب را برای دیدن این فیلم ها که بیشتر وجه فرهنگی دارند ترغیب کرد.تماشاگر را باید برای دیدن این نوع سینما تربیت نمود.و این امکان وجود ندارد مگر با بازگشت به خویشتن و بازیابی هویت خود و احساس مسئولیت در قبال فرهنگ و ادبیات و تاریخ و زبان خود.

 

چاپ شده در روزنامه همشهری/یکشنبه 29 تیر 1393 

 

 

   + لیلا نوروزی - ٦:٠۳ ‎ب.ظ ; یکشنبه ٢٩ تیر ۱۳٩۳

آداملار گئدیر؟؟؟

نگاهی به مجموعه شعر "آداملار گئدیر،یوخسا قاییدیر" سروده آیدین آراز

 لیلا نوروزی

 

"آداملار گئدیر،یوخسا قاییدیر" مجموعه ایست به زبان ترکی در 86 صفحه،نوشته ی شاعر جلفایی،آیدین آراز، توسط انتشارات کشمر در سال 92 منتشر شده است.این مجموعه شامل چهار فصل: "رادیکال سئوگی دن و آغ شعرلر"، "آداملار گئدیر،یوخسا قاییدیر"،  "بالیق چی مونولوق لاری" و "ماهنی لار" می باشد.

 

1.کلمات فید اوت میشوند!

کار شاعر مگر چیست جز اینکه با کلماتش روی سطرها را سفید کند و آن را به مخاطبی ارائه دهد که خسته از دود و بوق و تبلیغات نصقه و نیمه روی دیوارها، میخواهد در یک واژه ی امن آرام بگیرد؟ او مجبور است حرفش را کوتاه کند و در همین پیتزای کوچک، نه. در همین  پیراهن کوچک، نه.نه.اصلا در همین پنجره کوچک، آنچه را که پشت گلویش بزرگ شده و انگشتهایش برای گفتنش هی خودشان را به کاغذ و قلم می کوبند،نشان دهد.بنویسد.او مجبور است پایان شعر را ناپدید کند.مجبور است با چند کلاغ که هیچ وقت به خانه سفید نخواهند رسید، فیلم را تمام کند.اصلا شعر همین است:سفیدی و سیاهی.طوری که نه سفیدِ سفید باشد.نه سیاهِ سیاه:

قارغالارلا  بیرگه گلدی قار

شهری سطیر------

----- سطیر------ سانسور ائله دی

تکجه قارغالار قالدی (صفحه 28)

 

2.شعر تنها نیست!

شعر فقط کنار هم گذاشتن کلمات نیست. این نیست که یکی بخواندشان و بر اساس وجه بیرونی آنها معناشان کند.مثلا همین واژه همیشگی "درخت"! که در برخورد اول فقط یک درخت است.ولی طی رخدادی که شاعر به انجام می رساند و تجربه ای که خواننده های مختلف از درخت دارند و از طرفی روند تاریخی آن در دنیای ادبیات و هنر و صنعت و زندگی اجتماعی و ...،درخت دیگر یک تنه با شاخه و برگ نیست.هرچه کنش بین مفهومی که شاعر دست به خلق آن می زند با وجه بیرونی بیشتر شود،نوشته ارزش بیشتری پیدا می کند. و این برمی گردد به خلاقیت و تجربه نویسنده که چه طور واژه ها را کنار هم بچیند و با برخوردهایی که با زبان و صدا و... دارد،به تشبیه برسد. به این شکل است که اسارت به کلمه کشیده می شود:

قوش لار قفس لرده سوسموش

بایاض،اوچوش لاردا سولموش

قارغالارا یالواریرام

منیم اوچون بیر دوور اوچسون لار

اوچماق یادیمدان چیخماسین (صفحه 32)

 

3.زبان و تفکر

بر اساس فرضیه "ساپیر-ورف"، زبانی که با آن سخن می گوییم،اندیشه ما را تعیین می کند.یک زبان می تواند اندیشه ای را "خوب" تلقی کند و زبان دیگر نه.با کشف رمز ورازهایی که در زبانها وجود دارد، می توان به ارتباطی جهانی دست یافت. چرا که این زبان است که ادبیات را تقسیم بندی می کند.این عنصر ابتدا با شکل و ظاهر موجب برقراری ارتباط میشود و در لایه های بعدی ست که به تشریح ساختار میرسد.زبان شاعرانه کار اصلی اش با تخیل مخاطب است!و هر اندازه حرفه ای باشد،مخاطب صمیمت بیشتری با متن و راوی و سوژه برقرار می کند:

"آیین اوستونه قار یاغیردی

آی آداملاری چوخ رومانتیک دیلر

قار آدام لاری بویویوردولر..."

صوبح گاها گئدیردیگ

سول آیاغیم بؤیوک طبلین آلتیندان قاچیردی هردن

سن خیالیمدان قاچمیردین

سن اوردایدین

بئشینجی سیرادا،آلتینجی نفرین بئینینده...

پونون لو گون لریمین جنازه سینی سالیردیم آزالمایان آی لارین گئجه سینه...(صفحه 52)

 

4."حرفها من را زدند"

......... ..... .. ...... .. . .......:

بالیقچی تورونو آپارمیردی دنیزه

بالیق قولاغی ییغیردی ساحیلده

بالیقچی سؤزله دولویدو (صفحه 78)

   + لیلا نوروزی - ۸:٠٢ ‎ب.ظ ; جمعه ٢٥ بهمن ۱۳٩٢

خواهش میکنم به ما شلیک نکنید!

نگاهی از لیلا نوروزی - به مجموعه شعر «اصلاً مهم که نیست» سروده‌ علیرضا بهرامی/ منتشرشده در روزنامه‌ آرمان


اول: زبان یک هزارپا!
زبان زاینده معانی جدید با استفاده از نشانه‌های قراردادی است. این نشانه‌ها ابزار و ارتباطی هستند میان ذهن شاعر و ذهن مخاطب که قصد ایجاد ارتباط دارند. وظیفه‌ی زبان، ایجاد ارتباط بین دو ذهن متفاوت است. برای این منظور، نیاز به استفاده از نشانه‌های قراردادی می‌باشد تا این دو ذهن آسان‌تر به مقصود و هدف خود برسند. اما زبان ادبی تنها به این امر بسنده نمی‌کند. او میخواهد ورای واقعیت، دنیای خیالی نویسنده را که هنوز کشف نشده و بیشتر شبیه سِحر است، روایت کند. با این تعریف، شاید بتوان گفت زبان ادبی یک رئالیسم جادویی است که سنت و مدرنیته غیر قابل قبول را در کنار هم طوری ارایه میدهد تا مخاطب بتواند تصویر ذهنی داشته باشد.
به قول ویتگنشتاین: «میتوان زبان را همچون شهری قدیمی تصور کرد: مجموعهای پرپیچ و خم، شکل یافته از گذرگاه‌ها، میدانها و خانه‌های قدیمی و نو، خانه‌هایی که بخشهایی از آنها در دورههای مختلف ساخته شده است. و این همه در محاصره شهرک‌هایی تازهساز با خیابان‌های مستقیم و خانه‌های هم‌شکل» بنابراین وقتی شاعر حس خودش را با هزارپایی که در درونش راه میرود، بیان میکند، دست به زبانی ادبی زده است؛ وگرنه کلماتی قراردادیتر مثل خسته‌ام، بیقرارم، حوصله‌ام سررفته است نیز وجود دارند.
وقتی هزارپا در درونم راه می‌رود
تمام تنم می‌خارد
در به در
دنبال کسی می‌گردم
که «من» را بکشد!
حال، تفاوت در حس و هدف شاعر با حسی که در مخاطب به وجود آمده، نه ضعف در ایجاد ارتباط، بیشتر به خاطر ارتباطی خیالی‌ست که ادبیات با جهان برقرار میکند و پیش‌زمینه‌ای که در ذهن مخاطب وجود دارد.

دوم: شاعر که حرف نمیزند!
راستی چه چیزی باعث می‌شود که یک نفر به جای گفتن کلمه‌ی کوتاه «حسرت» شعر بسراید؟
وقتی سدی ساخته میشود
به سنگریزه‌هایی فکر می‌کنم
که دیگر آفتاب و نسیم و برف را نخواهند دید
و دامنه‌های مغروری
که در گل و لای غرق میشوند
وقتی کسی میمیرد
نیمرخ آدم‌ها را تصور میکنم
در قبر
و صورت‌هایی که رفته رفته چروک می‌شوند
تا بپوسند
وقتی دوستی از دسترس خارج می‌شود
به تنهایی آینه‌ها و دستگیره‌ها می‌اندیشم
و مردهای تنومندی که هر روز صبح
موهایشان را شانه می‌کنند
و به شمعدانی‌ها آب می‌دهند

شاید شاعر حرف زدن بلد نیست! ولی فی‌الواقع دنیای درونی شاعر با یک کلمه بیان نمی‌شود، یا بهتر است بگویم «داغ دل با یک کلمه سرد نمیشود!» او میخواهد آنچه را که کشف کرده به زیباترین شکل بیان کند نه با یک کلمه‌ی «همیشگی»، کنار هم می‌گذاردشان تا دنیایی تازه خلق کند. و تنها کسی که می‌آفریند، لذت زایش را می‌فهمد! او با کنار هم گذاشتن کلمات می‌خواهد عادت نظم تصویری ذهن مخاطب را از اندیشه‌ی موجود به اندیشه‌ی جدید سوق دهد. او تلویزیون را تنگ ماهی میکند و روزنامه را از صفحه‌ی آخر می‌خواند، شاید آخر قصه راست باشد. او میداند کلمه‌ی حسرت یک اصل است و این اصل به واسطه‌ی نشانه‌ها، نظام زبان و فرهنگ تولید می‌شود و هر اندازه ظرف درونی شاعر از این واسطه‌ها لبریز شود، مخلوق زیباتر خواهد شد.
این امر موجب جذب مخاطب شده و او را به تأمل فرا میخواند.
درنتیجه معنا باید از طریق نشانه‌ها به مخاطب ارایه شود. پس کلماتی چون «مرگ، رستگاری، بهشت، اضطراب، سرنوشت و...» کلمات شاعرانه‌ای نیستند. مثال‌هایی از این کتاب:
چه ساده دست ناگزیر مرگ روی شانه‌های ما کشیده می‌شود...
یا
و انتظار و حسرت همیشگی
...
از اضطراب نیست اگر حرف میزنم
از سرنوشت نیست اگر درد میکشم...

سوم: شعر در پایان از پشت خنجر می‌زند!
مجروحتر از حس مأمور فرودگاه
وقتی که مسافران آخرین پرواز
نیم ساعت بعد از لبخند
در آتش جزغاله شده‌اند
تلختر از بغض آخرین سیلی در جمع
یا خاطرهی اولین کارنامه تجدیدی
بدتر از روز نحسی که پدرم مرد
و همسایه‌ها دست‌های مادرم را گرفته بودند
نمیدانم چه بلایی بر سرم آمده است

پایان‌بندی می‌تواند قویترین و مؤثرترین بخش یک نوشته باشد تا ضربه کاری به مخاطب بزند.
پایان خوب پایانی است غیرمنتظره و پیش‌بینی نشده اما حتماً به معنای غافلگیرکننده نیست.
نکته مهم اینجاست که باید میان شک و انتظاری که در مخاطب وجود دارد و عنصر غافل‌گیری در پایان‌بندی تعادلی وجود داشته باشد، در غیر این صورت رخداد نهایی خصلت مکانیکی پیدا می‌کند و گویی وصله‌ایست ناجور که بیجا به شعر دوخته شده است. شعر امروز، از لحاظ فیزیکی به پایان می‌رسد ولی مخاطب فکر میکند چیزهایی هست که در متن نیامده، درنتیجه شاعر و مخاطب هر دو در تولید معنا سهم دارند.
انتظاری که مخاطب از سطر پایانی شعری که مثال زده شد دارد، چیزی فراتر از سطرهای قبل است. شاعر یک احساس تلخ را با تصویرسازی خاطراتی که برای خواننده نیز آشناست بیان میکند. اما ترکیب کلماتی که در پایان استفاده کرده است خالی از تصویر ذهنی، نشانه‌ها و ابزاریست که بتواند انتظار مخاطب را برآورده کرد و او را ارضا کند.
از این نمونه می‌توان در پایان شعرهای «نهضت آرامش»، «و با خیال تو»، «تو کدام پیامبری»، «خارجی، شب ایستگاه راهآهن» نیز مشاهده کرد.

چهارم: شعر خوب است!
این دوستت دارم گفتن‌ات
مثل موفق باشید آخر امتحان دیفرانسیل و انتگرال است
یا مثل حرف دکترها که می‌گویند:
چیزی نیست خوب می‌شوی!
---------------------------------------------------------------------
منابع: تئوری ادبی، جاناتان کالر ترجمه حسین شیخ الاسلامی

ساختار و تاویل متن/بابک احمدی

   + لیلا نوروزی - ۱۱:٢۱ ‎ب.ظ ; دوشنبه ٢٠ آبان ۱۳٩٢

گم و گور

.

.

.

 

 

 

 

   + لیلا نوروزی - ۳:۳٤ ‎ب.ظ ; چهارشنبه ۱٧ مهر ۱۳٩٢

نگاهی به مستند شیروان دره

 

نویسنده،تصویربردار و کارگردان:بهزاد مولود

"شیروان دره" یکی از زیباترین دره ها ییست که با ویژگیهای منحصر به فردش در شمالغرب ایران و در محدوده ی مشگین شهر واقع است.با عبور از شهر لاهرود و از طریق جاده ارتباطی آب گرم شابیل، امکان دسترسی به آن فراهم می شود. شیروان دره 34 یکلومتر طول داشته و جاذبه های فرهنگی و تاریخی بسیاری را در دل خود جای داده است.ویژگی قابل توجه این دره، بکر و طبیعی بودن آثار موجود آن است. چرا که هر کدام از این آثار در فرایند شکل گیری زمین از میلیون ها سال قبل پایه ریزی شده و عوامل مختلفی نظیر فرسایش،در شکل دهی آن موثر بوده اند. در مورد نام شیروان، افسانه ای رایج است.مردم منطقه بر این باورند که «شیروان » دختری بوده که چون به وصال عشق خویش نرسیده، خود را از بالای بلندی به دره افکنده است؛ گویی اینجا تندیس ها هر کدام نقشی ست از شیروان...

 

  ادامه مطلب  
   + لیلا نوروزی - ۱۱:٢٩ ‎ق.ظ ; سه‌شنبه ۱ امرداد ۱۳٩٢

نویسنده جماعت با کلمه اش معروف است

 

از سری خاطرات بامزه:

یه روز با یکی از دوستام رفته بودیم تجلیل ادبی، تو یکی از فرهنگسراهای تهران.دوستم اهل ادب نبود،کسی رم نمیشناخت.یکی از راهنما که آشنا بود بهمون گفت بریم جلو بشینین.یعنی ردیف اول!با دوستم به مسخره رفتیم ردیف اول بشنینم که دیدیم کلا خالیه!نه،نمیشد.اونجا جای فردی بود که قرار بود ازش تجلیل شه و رفقاش.ردیف دوم سه تا صندلی خالی داشت،اونم وسط.باید از بین افراد مسنی که نشسته بودن راه باز می کردیم و می رفتیم.دو نفر اول ردیف آشنا بودن و به رسم ادب سلام و احوال و تعارف رد و بدل شد.وقتی از جلوی نفر سوم،که یه خانم میانسال بود،به زور(من همیشه با این فاصله صندلی فرهنگسراها مشکل دارم)رد می شدیم،نگام بهش افتاد و اون با خنده بهم سلام کرد.وای منو میشناخت!نفر بعدی هم یه خانم مسن بود.ولی لاغرتر از قبلی.اونم با سر و لبخندی خشک ازم استقبال کرد!(من چه قدر خوشبختم!)نفر بعدی قیافش آشنا بود.کجا دیده بودمش نمی دونم.لابد تو یکی از جلسه ها یه گوشه ای نشسته بوده.ایشون علاوه بر سلام حالم رو هم پرسید.چاق تر بود.خلاصه با لگد کردن پاهاشون رفتیم نشستیم و کلی هندونه زیر بغل گرفتم که اینا منو میشناسن.اونم منه بچه شهرستانی رو تو دریای تهران!با خودم گفتم لابد از این علاقه مندای ادبیاتن که هیچ وقت به جایی نرسیدن و تنها کارشون حضور تو اینجور جلساته.آدمای مهمی نبودن.کنار دستشون نشسته بودیم و هی با دوستم حرفای مسخره می زدیم.تازه یه مرد هم اومد نشست رو صندلی خالی کناریمون.این دیگه قیافش خیلی آشنا بود.اونم سلام و این حرفا.آخرای جلسه بود و میخاستن چند نفر رو صدا بزنن که بیان جلو و از یارو که نوشته هاشو دوس دارم، تجلیل کنن.مجری شروع کرد یکی یکی اسمها رو خوندن.اسمها رو میشناختم.همشون نویسنده های قدری بودن که همیشه دوس داشتم از نزدیک ببینمشون.چی شد؟همه اونایی که بهم سلام داده بودن،یکی یکی رفتن جلو!هر کدوم اونا که بلند میشدن،من تو صندلی خودم هی آب تر میشدم،سرخ میشدم!لب و زبونم رو گاز می گرفتم.دیگه از خنده و مسخره بازی خبری نبود.حالا فقط یکی از خانوما مونده بود.اونی که لاغرتر بود.بله خودش.همونی که میخاستن ازش تجلیل کنن!

   + لیلا نوروزی - ۱٢:۱۸ ‎ق.ظ ; چهارشنبه ٧ فروردین ۱۳٩٢

سال 91 خر است.

 

برای نویسنده جماعت،سال اگر سال آدم آهنی باشد سال بدی ست.سال آدم آهنی یعنی سالی که نه آدم هستی،نه آهن.نه میلی به آهن داری،نه آدم.حالا نه اینکه همه طول سال را آدم آهنی باشی.نه.بالاخره خود آدم آهنی نیستی که.فقط گاهی صفت آدم آهنی را پیدا می کنی.و این گاهی ممکن است بعضی وقتها آنقدر عمیق شود،که حتا اگر به مدت یک روز هم باشد،تمام سال ات را به زیر سلطه خودش ببرد و هی کلاشینکف بگیرد به شقیقه ات.آدم هایی را هم میشناسم که تمام طول سال را آدم آهنی بوده اند...

آدم آهنی خوراکش دنیای ماشینی ست.دنیای حقه و کلک.دنیای روابط از روی منفعت.دنیایی که در آن هیچ کلمه ای مهربان،نمی خزد سمت آدم آهنی...و مگر نقش کلمه چیست جز خالی کردن دنیای درون از واژه هایی چون کینه،شناعت،نفرت...

حالا تو فکر کن نویسنده ای که می تواند در پیشبرد اندیشه های انسانی جایگاه نخست را داشته باشد،به مدت یک سال،به مدت یک سال تمام آدم آهنی شده باشد.آن وقت چه می ماند تا در دریای درون هی ته نشین شود و آخر، سر ریز گردد و با دیگری قسمت شود.به قول محمود دولت آبادی "خود را وارد جان دیگری کردن،جان خود را وا نهادن،بلوغ عمر یک باره را با دیگری در میان گذاردن...". یک آدم اهنی نمی تواند.نه نمی تواند.ولی چه چیزی باعث میشود که به یکباره سرشاری خشک شود.یا بدتر،تبدیل شود به یک مانداب؟ آدم ها وقتی تصمیم می گیرند سر احساسشان را مثل خروس ببرند،باید هم منتظر چنین سالی باشند.تا صبحی در کار نباشد خروس هم آوازی سر نمی دهد.احساس و تخیل بنزین کار یک نویسنده است.حالا بیایی این بنزین را سهمیه ای کنی،یا قطع اش کنی، معلوم است که قلم ت خشک می شود.معلوم است که میشوی تندیس واژه ی وهمناک "خشکسالی". آن وقت تفاوت یک نویسنده با یک سیاستمدار چه خواهد بود؟هیچ.هیچ.

سال 91 هم تمام شد.مثل سال 90 و سال 89 و سال های دیگر.اصلا کار سال تمام شدن است!کار زمان گذشتن است و نشستن و افسوس خوردن ویروسی که دست بردار نیست.ولی اگر چیزی ارزش داشت "لنگ لنگان از برابرت نمی گذشت".اگر کسی ارزش داشت، تنها به یک کلمه ی خداحافظی بسنده نمی کرد تا هر شب کابوس ببینی دستی به طول سه متر و وزن سه تُن هی برایت تکان می خورد. و تو بمانی با عطری که دارد خفه می کند.آدم آهنی بودن هم می گذرد.کافی ست قلم برداری.کافیست افسارت را بسپاری دست احساس و تخیلت.کافی ست برای چند لحظه،چند آن، به فرمانده بی رحم عقل ات بگویی خفه شو تا کلمه در تو روان شود و "حرف بزنم و حرف بزنم بی آنکه دیگری یا حتا خودم صدای نفس هایم را بشنود و بشنوم". آن وقت واژه های کینه و شناعت و حسادت دیگر در دریای تو وجود نخواهد داشت.اصلا به قول برادران کارامازوف "کلمه برای همه است.تمامی آفرینش و تمامی آفریدگان ،هر برگ،در تلاش رسیدن به کلمه است"...

حالا برای سال 92،حالا برای تمام آدم ها،برای تمام آدم آهنی ها، کلمه آرزو می کنم.کلمه ی مفرد آرزو می کنم.ترکیب کلمات آرزو می کنم.تشبیه،استعاره،قافیه های نو، ایهام،ایجاز،سکانس بندی های محشر،شخصیت های پر جنب و جوش،شروع های طوفانی،جمله ها و دیالوگهای تاثیرگذار،پایان های موفق آرزو می کنم.برای خودم و برای شنگول و منگول مهربان چشم تو لبخندهای دوست داشتنی آرزو می کنم.

اسفند 91/ویژه نامه ی مهر

   + لیلا نوروزی - ٧:۱٦ ‎ب.ظ ; جمعه ٢ فروردین ۱۳٩٢

سلام وودی

 

سینما "سادگیستی" در فیلم نیمه شب در پاریس!

ساخته وودی آلن


 

فکر کن یه روز وقتی داری از یه خیابون خلوت عبور میکنی،خسته بشی و چشمت بیفته به چند تا پله دراز و کم عرض خاکستری که با زبون بی زبونی صدات میزنن "بیا خستگی در کن رفیق"!.تو هم که تا حالا کسی رفیق صدات نزده،جوگیر شده و بری بشینی رو پله پایینی و تکیه بدی به پله بالایی و آرنجت رو یه جوری روش بذاری که انگار دست انداختی دور گردن دوست جون جونیت.بعد، عقربه راس ساعت سینمایی وایسته، و یه اتومبیل قدیمی (از اونایی که این روزا مد شده از انباری ها در میارن و روش یه دستی می کشن تا واسه شبهای عروسی کرایه بدن)جلو پات ترمز کنه و دوست داشتنی ترین شخصیت هنری زندگیت از شیشه اتومبیل داد بزنه "بدو دیر شد".یعنی با این اتفاق قراره جنابعالی برین تو سرزمین رویاهاتون و دور از هر گونه بحثای اذیت کننده حسابی خوش بگذرونین. یعنی قراره همه اون چیزایی که دوس دارین رو تو اون رویا تجربه کنین... ."نیمه شب در پاریس" آخر این رویا بازیه.آقایی خوش خنده به نام گیل که نویسنده هم هستن،همراه با نامزد و خونواده نامزدش میرن پاریس.نامزد ایشون یه خانم واقع گرا هستن که هیچ بویی از خیال پردازی نبردن و از ریشه با خل بازیای گیل مخالفه. و وقتی میبینه نمیتونه نامزدش رو تغییر بده،تصمیم میگیره کاری به کارش نداشته باشه و با دوست و نامزد دوستش بره گردش و این حرفا.گیل هم از این موقعیت نهایت استفاده رو میبره! و هر شب میره به دیدن نویسنده ها و هنرمندای محبوبش که Midnight in Paris Marionتو دهه 1920 تو پاریس زندگی میکردن.مثل همینگوی و پیکاسو و لوئیس بونوئل و سالوادور دالی و... .در نتیجه ما مخاطبان بسیار شیفته،از این طریق با گوشه ای از شخصیت این هنرمنداها هم آشنا میشیم،البته به سبک وودی آلنی. یکی از جذاب ترین این برخوردها،سکانسی هست که توش گیل یک سوژه به لوئیس بونوئل پیشنهاد میده. و کلی از این حقه ش ذوق میکنه که باعث شده بونوئل بره تو فکر.چون این سوژه،سوژه ی یکی از فیلمای بونوئل واقعیه. ...". "نیمه شب در پاریس"بیش از هر چیز اختصاص داده شده است به تصویرسازی حسی وودی آلن از پاریس و در واقع ادای دینی ست از این فیلمساز نسبت به علایق شخصی اش در قالب سینمایی شاعرانه.قبل از وودی آلن نیز کارگردانانی چون آلبرتو کاوالکانتی (تنها ساعات)، والتر روتمان(برلین،سمفونی شهر بزرگ)،ژیگا ورتوف (مردی با دوربین فیلمبرداری) ،رنه کلر(پاریس در خواب) و ... به تصویرسازی اختصاصی شهری پرداخته اند که از این میان فیلم های "تنها ساعات" و "پاریس در خواب" همچون فیلم وودی آلن،شهر رویایی پاریس را مد نظر قرار داده اند.هر چند هر سه فیلم با نگاهی شاعرانه و ضرباهنگی آرام راوی شهر پاریس از نگاهی خیابانی هستند،اما نکته ای که می تواند خیابانهای" نیمه شب در پاریس" را با دو تای دیگر متمایز کند، دوری جستن فضا و معماری تزریق شده وودی آلن از هرگونه دنیای رو به پیشرفت آینده است! این در حالی است که در دو فیلم دیگر، پاریس به عنوان نمادی از صنعت و پیشرفت نشان داده میشود.شخصیت"گیل" وودی آلن که در دهه ما زندگی می کند، عاشق پاریس 1920 است.موسیقی ها و معماری های آن دوران را دوست دارد و ترجیح میدهد به جای اینکه با انسانهای هم عصر خودش برود موزه،با شخصیتهای پاریس 1920 دیوانه بازی داشته باشد. در پایان فیلم هم شاهد هستیم که از نامزدش جدا شده و به همراه دختری که او هم عاشق پاریس است قدم می زند. از سوی دیگر کاوالانتی در "تنها ساعات" خواسته است یک تصویر واقعی از پاریس را به مخاطب عرضه کند. در حالی که "نیمه شب در پاریس" سعی دارد عیب و زشتی های این شهر را از دید مخاطب قایم کرده و فقط زیبایی هایش را عرضه کند. این فیلم میتواند یک تبلیغ خیلی خوب از پاریس باشد!چرا که مخاطب در همان شروع فیلم عاشق پاریس میشود و دلش می خواهد حداقل برای ساعتی قبل از مرگش در خیابانهای "ون گوگی" این شهر قدم بزند.

 Midnight in Paris Costume Designer

مسئله ای که از "نیمه شب در پاریس" و فیلم های موفق این سالها ،چون فیلم "آرتیست" و "هوگو" و ... به نظر می آید،پیدایش میل به نهایت "سادگی" و دوری از پیچ در پیچی در ساخت است. این چیزی است که حداقل در ادبیات خودمان به خوبی شاهدش بوده ایم چرا که بعد از دهه هایی که نویسندگان و شاعران سعی در ایجاد مفهوم با استفاده از زبانی پیچیده بودند،به این نتیجه رسیدند که با زبانی ساده، حرف بزنند.در سینما نیز بعد از 117 سال رواج سبکهای مختلف،اینگونه به نظر می آید که باز هنرمندان، در حال بازگشت به همان چیزی هستند که من میتوانم آن را "سادگی"بنامم.طوری که پس از گذشت این همه سال از ورود صدا و همه بحثها و مخالفتها و موافقتهای با آن،و ورود رنگ و دیگر امکانات،فیلمی اسکار را می برد که سیاه و سفید و صامت ساخته شده است و یادآور خاطره های آن دوران است.یا مثلاً اسکورسیزی با وجد و نشاط از حقه های ژرژ ملی یس حرف میزند. واقعیت ملموس تر این اتفاق را وقتی می فهمیم که مقایسه ای بین سبک های طی شده از زمان اختراع سینما به دست برادران لومیر، تا کنون داشته باشیم.سبکهای اکسپرسیونیسم و سمبولیسم و سوررئالیسم و حتا نئورئالیسم که همگی تحت تاثیر عواملی چون جنگ یا اقتصاد و شرایط خاص دوران خود به وجود آمدند،سعی در آشفته سازی اثر خود بودند و برای این کار از صحنه سازیهای پیچیده یا زبان نمادین و شخصیت های غیرطبیعی بهره می جستند.به طور مثال ما در سینمای اکسپرسیونیسم با انسانهایی روان پریش و صحنه پردازی هایی کابوس وار مواجهیم که با فضای حاکم بر عصر خود مطابقت دارند.کراکئر در یکی از کتابهایش می گوید "سینمای اکسپرسونیستی پیشگوی وقایع سالهای بعد است".در واقع هنرمندان هر عصر به خوبی می توانند حقیقت دوره ی بعد از خود را با خیال پردازی هایی که زیاد دور از دسترس نیست،ترسیم کنند. وودی آلن،این کارگردان رویایی هم در فیلم "نیمه شب در پاریس"با نماد قرار دادن شخصیت "گیل" تصویرساز انسانهایی است که در آینده ای نزدیک تصمیم خواهند گرفت به غار ذهن خود پناه ببرند و روی دیوارهایش به سبک انسانهای اولیه نقاشی کنند.قدم بزنند،موسیقی گوش بدهند،عاشق شوند و دور از همه اختراعات،"ساده" زندگی کنند!

آبان 91/لیلا نوروزی

   + لیلا نوروزی - ۱۱:٤٢ ‎ب.ظ ; پنجشنبه ۱٤ دی ۱۳٩۱

ما دهه هفتادی های ندید بدید!

حالا هی بگویید این دهه هفتادی ها فقط بلدند جیغ و داد راه بیندازند و بزنند و بپاشند و بشکنند و عید که میشود هی اجیل بخورند و جلو مهمان آبروریزی کنند. همه،کارشان را ول کرده اند و چسبیده اند به ما. یکی نیست به این دهه هشتادی ها و نودی ها زین پس به دهه ی دهی ها گیر بدهد. چپ میروی می گویند دارد از خودش دری و وری اختراع می کند. راست میروی ابرو بالا می اندازند که زمان ما نبودی ای و ندیده ای و خوشی زده روی کلاج دلت. نمیدانم تقصیر ما هفتادی ها چیست که وقتی پا روی کره ی شنگول زمین گذاشتیم،شاه ترسیده و فرار کرده بود و در نتیجه نتوانستیم تجربیات آن دوران را کسب کنیم. نمیدانم تقصیرمان چیست که جنگ ندیدیم و سرباز عراقی ندیدیم و تانک ندیدیم و تنها ،هواپیماهای بمب افکن آسمان خوابمان را قرق کرده بودند و هی بمب میریختند روی سرمان و ما "جان سخت" بودیم و همیشه جان سالم به در می بردیم. هرچه فکر می کنم نمیفهمم چرا سخت گیری های شدید توی مدرسه فقط مخصوص دهه چهلی ها و پنجاهی هاست و ما از همه اینها که می توانست سختی روزگار را به کاممان بچشاند و خوشی نزند دنده چهار دلمان،بی نصیب مانده ایم. اصلاً حالی ام نمیشود که چرا باید محمود دولت آبادی آنهمه شخصیت متفاوت و رنج دیده و سالخورده دیده باشد و همه این تجربه ها را بنویسد و آنقدر تجربه داشته باشد که هر چه بنویسد تمام نشود،و من،منه دهه هفتادی نشسته باشم پشت اینترنت و آدم ها را توی فیس بوک و چت بشناسم و یا در میهمانی های شیک و پیک! واقعن چرا داریوش مهرجویی گاو را وقتی که هنوز بیست سالی به دنیا آمدن من مانده بود ساخت،چرا سینما وقتی من به دنیا نیامده بودم  وارد ایران شد. چرا آن روزها که هیچ اثری از من نبود،بابام تا گم میشد توی سینما پیداش میکردند ولی من حالا باید دور از چشم او بروم سینما.دهه هفتادی ها اینترنت دارند،دهه هفتادی ها تلفن همراه دارند،دهه هفتادی ها ماهواره دارند،ماشین زیر پایشان است،میروند کلاس موسیقی.زبان انگلیسی بلدند، عکاس اند، همه شان دانشگاه دیده اند، آن ور دنیا دوست و آشنا دارند، وقتی دلشان میگیرد با دوستهاشان میروند کافی شاپ! همه اینها درست، ولی به قول مامان،اعصاب ندارند. می زنند و می شکنند. تقصیر دهه هفتادی ها نیست که تجربیات سخت و رنج ها و خوشی های گذشته را ندیده اند و حالا هی توی خیال می بافند و می سازند و دنیا را می ریزند به هم.نه گذشته ای دیده ایم. نه آینده ای. نه می توانیم به آنور تکیه بدیم. نه این ور. می ترسیم و می لرزیم و مجبوریم به دنیای ذهن خودمان پناه ببریم!قصه های مادربزرگ دلگرممان می کند و وب کم تمام بندهای نامرئی "مثل بچه آدم زندگی کردن" را پاره می کند. ما دهه هفتادی ها ندید بدیدِ سنت و مدرنیته ایم!خوشی نشسته تو داشبورد دل ما دهه هفتادی ها. ما دهه هفتادی ها... . با همه این ها، در اخرین روزهای سال نود چه قدر دلمان خوش است! گردن برافراشته و جرج کلونی وار ایستاده و با کفش های گانگستری مان می نویسیم:" ما جدایی نادر از سیمین را با چشم های خود دیدیم... والله".

اسفند 90 /لیلا نوروزی/چاپ شده در مجله سارای

   + لیلا نوروزی - ۳:۳۱ ‎ب.ظ ; دوشنبه ٤ دی ۱۳٩۱