جدایی نادر از سیمین

 

 

 

 

نویسنده،تهیه کننده و کارگردان: اصغر فرهادی

بازیگران:لیلا حاتمی، پیمان معادی، شهاب حسینی، ساره بیات، سارینا فرهادی،مریلا زارعی

شاید در شهرهایی که بیش از دو سالن سینما دارند رقابت بین دو قطب سینمای هنری و غیرهنری در این دو ماه اخیر چندان اهمیتی نداشته است. اما در اردبیل که تنها در دو سالن فیلم پخش میشود، قضیه یک جور دیگر بود. یک سالن این سمت خیابان، یک سالن آن یکی سمت. روی سردر یکی چهره هایی که قابل بخشش نیستند(!)  روی آن یکی سردر زمینه ی سفیدی که هزار بار هم از جلویش رد شوی به چشم های خیره مانده شخصیتها خیره تر می مانی...  


 

نویسنده،تهیه کننده و کارگردان: اصغر فرهادی

بازیگران:لیلا حاتمی، پیمان معادی، شهاب حسینی، ساره بیات، سارینا فرهادی،مریلا زارعی

شاید در شهرهایی که بیش از دو سالن سینما دارند رقابت بین دو قطب سینمای هنری و غیرهنری در این دو ماه اخیر چندان اهمیتی نداشته است. اما در اردبیل که تنها در دو سالن فیلم پخش میشود، قضیه یک جور دیگر بود. یک سالن این سمت خیابان، یک سالن آن یکی سمت. روی سردر یکی چهره هایی که قابل بخشش نیستند(!)  روی آن یکی سردر زمینه ی سفیدی که هزار بار هم از جلویش رد شوی به چشم های خیره مانده شخصیتها خیره تر می مانی...

"تنها سینه‌ی من است که سینما به سینما جِر می‌خورَد!":پگاه احمدی

 

 آن روز که رفتیم فیلم را ببینیم باران شدیدی می بارید. دست زینب قربانی را گرفتم و گفتم "اصغر فرهادی زیر باران می چسبد" . دستمان یخ بود. با دهن کجی  به کاراکترهایی که الحق همه اشان اخراجی هستند رفتیم تا " جدایی نادر از سیمین را ببینیم". خیس باران بودیم و تنمان یخ...

 

جدایی نادر از سیمینپیش بینی کردن فیلم کارگردانی که چهارشنبه سوری را ساخته است و دست به معجزه ی "درباره الی" زده است، کار سختی است. بعد از دیدن درباره الی فکر می کردم تا مدتها(حداقل چهار پنج سال) باید دور فیلم خوب( یعنی فیلم) را خط بکشیم و منتظر بمانیم تا شاید کسی دیگر بیاید و چیزی ارائه دهد. چرا که کارگردانهای ما وقتی به اوج می رسند دیگر ریسک نمی کنند تا ارائه ای بهتر داشته باشند. با تماشای درباره الی هم به ذهنم رسید که فرهادی جایگاه خوبی برای خودش یافته است. جایگاهی که دهه ی هشتاد را ستاره دار کرد.  پس دیگر نیازی نبود این کارگردان بخواهد ریسک کند. اما در فاصله کوتاه سر و صدای فیلم دیگری از اصغر فرهادی به گوش رسید. "جدایی نادر از سیمین" جدا از تمام اتفاقات و حاشیه هایش ساخته شد. همه امان دل دل می کردیم تا هرچه زودتر این فیلم اکران شود تا تا لذت ببریم. اما دلپذیری دیگر انتظاراین فیلم جدا از نام و کارنامه کارگردانش، هم زمانی اکرانش با هت تریک ده نمکی بود. حداقل اش دلمان خنک میشد که وقتی تمام زیرنویس ها و زیر ننویس های سینمایی تلوزیون را برای تبلیغ اخراجیها می دیدیم زبان دلمان را در می آوردیم و می گفتیم" با بیت المال هم آره؟ ما هم صد بار جدایی نادر از سیمین رو می بینیم. به کوری نمکدان". حاشیه ها را بی خیال...

 

سر جایمان میخکوب شدیم. از بازی خوب شهاب حسینی گرفته تا ساره بیات. لیلا حاتمی هر چند با همان لحن همیشگی اش ظاهر شد اما ترکیبش با پیمان معادی کاراکتر جدیدی را ارائه داد که می خواهد به همراه دختر و همسرش از ایران برود و با مخالفت همسرش(پیمان معادی) روبرو می شود. و در نتیجه درخواست طلاق می دهد."جدایی نادر از سیمین" توی دادگاه شروع می شود. 

نمی توان از کادرها دل کند و فریم ها را جدی نگرفت. نمیتوان دقیقن گفت وقتی شیشه اتومبیل میشکند کدام حس تماشاگر هدف قرار گرفته است. وقتی زن میخواهد به دروغ به قرآن قسم بخورد( آن هم یک زن معتقد) همه معلق اند. هیچ مخاطبی نمی تواند حدس بزند که راضیه (ساره بیات) اعتقادات خود را زیر پا می گذارد یا نه. همه با دل و جان چشم می دوزیم به پرده سینما تا از هیچ کنش و واکنشی عقب نمانیم. راضیه قسم نمیخورد.

فیلم تا جدایی نادر از سیمین پیش میرود و در نهایت می رسد به قسمتی که دخترک باید تصمیم بگیرد با مادرش بماند یا با پدرش. جزئیات روانی فیلم انقدر ریز است که نمیتوان دید! نمی شود انگشت گذاشت گوشه ای و اشاره کرد که فلان قسمت فیلم به این دلایل خوب یا بد از آب در آمده است. همه چیز با هم تنیده شده و هیکل "جدایی نادر از سیمین" را ساخته است. تصویر برداری هم که جای خود...

 

قسمت ابتدایی فیلم یعین جایی که دو کاراکتر اصلی در دادگاه هستند،من را یاد فیلم "قرمز " می اندازد. در قرمز، دوربین از زاویه روبرو، بدون حرکت، دیالوگهای هستی(هدیه تهرانی) و ناصر (محمدرضا فروتن) را با قاضی نشان میدهد.در جدایی نادر از سیمین نیز،پلانی مشابه این وجود دارد. در هر دو فیلم، شخصیت زن در پلان مورد بحث سرخورده اند. حتی زاویه ای که دوربین امضای هدیه تهرانی و لیلا حاتمی را بر پای ورقه نشان میدهد نیز مشابه است. با این تفاوت که در یکی لیلا حاتمی با نارضایتی به قاضی نگاه کرده و امضا میزند، و در دیگری هدیه تهرانی همین کار را تکرار می کند. حالا قضیه اینکه این دو بازیگر دو قطب بازیگر هنری سینمای ایران را تشکیل می دهند و این نیز وجه اشتراکی است بین دو فیلم نیز به کنار!

نقطه ی ضعف فیلم در بازیگری، بازی ناموفق سارینا فرهادی در نقش ترمه بود که کارنامه "جدایی نادر از سیمین" را زیر سوال می برد. اول از همه اینکه سن ترمه با سارینا نمیخورد. همین مساله مخاطب را درباره انتخاب اصغر فرهادی به شک می انداخت و اعتراض را در سالن سینما به همراه داشت. از سوی دیگر با وجود مناسب بودن میمیک این بازیگر برای نقشی که به نوعی کاراکتر چسب را ایفا می کند در حالی که چسبانندگی اش به کرسی نمی نشیند و درمانده است،بازی خوبی را ندیدیم. دیالوگها ناشیانه ادا میشد. حس ها و کنش ها نیز مانند باز های کودکانه بود!

هر چند هر دو فیلم "درباره الی" و "جدایی نادر از سیمین " اجتماعی بودند اما جامعه در این فیلم روتر بود. فیلم درباره الی به این جهت که جغرافیایش کمتر نخی به یک مرز مشخص داشت، فیلم بود. یک فیلم به معنای واقعی. اما در "جدایی نادر از سیمین" میشود تعهد کارگردان را نسبت به جامعه اش دید. همین موضوع باعث میشود که از فیلم بودن آن بکاهد. هرچند نقطه ضعفی بحساب نمی آید اما در مقایسه با درباره الی به موفقیت فیلم بی مرز ایمان می آوریم!

   + لیلا نوروزی - ٤:۱۱ ‎ق.ظ ; شنبه ۱٠ اردیبهشت ۱۳٩٠